Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

पञ्चमीमद्यरजनीमुषित्वावचनान्मुनेः ।भरद्वाजाभ्यनुज्ञातंद्रक्ष्यस्यद्यैवराघवम् ।।।।

pañcamīṃ hy adya rajanīm uṣitvā vacanān muneḥ | bharadvājābhyanujñātaṃ drakṣyasy adyaiva rāghavam ||

“วันนี้เป็นราตรีที่ห้า ครั้นพักค้างคืนตามวาจาของฤๅษี และได้รับอนุญาตจากภรทวาชแล้ว ท่านจักได้เฝ้าพระราฆวะในวันนี้เอง”

पञ्चमीम्the fifth
पञ्चमीम्:
कर्म-विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘रजनीम्’ इति विशेषणम् (fifth)
अद्यtoday
अद्य:
कालाधिकरण (temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: today)
रजनीम्night
रजनीम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘उषित्वा’ इत्यस्य कर्म (spent the night)
उषित्वाhaving spent (the night)
उषित्वा:
पूर्वक्रिया (absolutive relation)
TypeVerb
Rootवस्/उष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘उष्/वस्’ धातोः; पूर्वक्रिया (having spent/dwelt)
वचनात्from/by the words
वचनात्:
अपादान (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (because of/by)
मुनेःof the sage
मुनेः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; ‘वचनात्’ इत्यस्य सम्बन्धः
भरद्वाजाभ्यनुज्ञातम्permitted by Bharadvaja
भरद्वाजाभ्यनुज्ञातम्:
कर्म-विशेषण (adjectival to object)
TypeAdjective
Rootभरद्वाज + अभ्यनुज्ञात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (भरद्वाजेन अभ्यनुज्ञातम् = permitted by Bharadvaja)
द्रक्ष्यसिyou will see
द्रक्ष्यसि:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
अद्यैवtoday itself
अद्यैव:
कालाधिकरण (temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + एव (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययसमूहः (adverb: today itself/this very day)
राघवम्Raghava (Rama)
राघवम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘द्रक्ष्यसि’ इत्यस्य कर्म

"Tomorrow that is the fifth lunar day, after spending the night at sage Bharadwaja's hermitage Raghava will see you."

B
Bharadvāja
R
Rāghava (Rāma)
G
Guha
H
Hanumān

FAQs

Dharma as reverence for ṛṣi-authority: progress is made ‘by the sage’s word’ and ‘with permission,’ showing humility before spiritual guidance.

Hanumān informs Guha of the timing and the role of sage Bharadvāja’s consent in Rāma’s onward movement.

Respectful adherence to rightful procedure—acting with blessings rather than entitlement.