Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

जित्वाशत्रुगणान्रामःप्राप्यचानुत्तमंयशः ।उपायानंसमृद्धार्थस्सहमित्रैर्महाबलैः ।।।।

jitvā śatrugaṇān rāmaḥ prāpya cānuttamaṃ yaśaḥ | upayānaṃ samṛddhārthaḥ saha mitrair mahābalaiḥ ||

พระราม ครั้นทรงพิชิตหมู่ศัตรูทั้งปวงและทรงได้ยศเกียรติอันหาที่เปรียบมิได้แล้ว ทรงบรรลุพระประสงค์ และกำลังเสด็จกลับพร้อมมิตรผู้มีกำลังยิ่งใหญ่

jitvāhaving conquered
jitvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootji (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action), धातु: जि (to conquer)
śatru-gaṇānhosts of enemies
śatru-gaṇān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśatru (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (शत्रूणां गणाः)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
prāpyahaving attained
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल; धातु: आप् (to obtain) उपसर्ग: प्र
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
anuttamamunsurpassed
anuttamam:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootanuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
yaśaḥfame
yaśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyaśas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
upāyānamreturning/setting out (journey back)
upāyānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootupāyāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
samṛddha-arthaḥhaving accomplished the purpose
samṛddha-arthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsamṛddha (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: कर्मधारय (समृद्धः अर्थः यस्य/समृद्धोऽर्थः)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition-like indeclinable), सह + तृतीया (with + instrumental)
mitraiḥwith friends/allies
mitraiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootmitra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
mahābalaiḥmighty/very strong
mahābalaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootmahābala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समास: कर्मधारय (महच्च तत् बलं येषाम्/महाबलाः)

"Tell him that Rama , after conquering hosts of enemies, attaining unsurpassed fame, accomplished his purpose, has returned with mighty friends."

R
Rāma
H
Hanumān
B
Bharata
E
Enemies (Śatru-gaṇa)

FAQs

Victory is framed as fulfillment of righteous purpose, not personal ambition: fame is secondary to restoring moral order and protecting the world from adharma.

Rāma gives Hanumān a concise, formal message to Bharata summarizing the outcome of the Laṅkā campaign and the return journey.

Goal-oriented righteousness: Rāma is “samṛddhārthaḥ”—one who completes the dharmic task entrusted to him.