Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

भरद्वाजाश्रम-समागमः / Meeting Bharadvaja at the Hermitage

Homeward Blessings

त्वांपुराचीरवसनंप्रविशन्तंमहावनम् ।।6.127.5।।स्त्रीतृतीयंच्युतंराज्याद्धर्मकामं च केवलम् ।पदातिंत्यक्तसर्वस्वंपितुर्वचनकारिणम् ।।6.127.6।।सर्वभोगैःपरित्यक्तंस्वर्गच्युतमिवामरम् ।दृष्टातुकरुणापूर्वंममासीत्समितिञ्जयः ।।6.127.7।।कैकेयीवचनेयुक्तंवन्यमूलफलाशिनम् ।

sarvabhogaiḥ parityaktaṃ svargacyutam ivāmaram |

dṛṣṭā tu karuṇāpūrvaṃ mamāsīt samitiñjayaḥ ||6.127.7||

โอ้ผู้พิชิตในสมรภูมิ! เมื่อข้าพเจ้าเห็นพระองค์ทรงสละความสุขสบายทั้งปวง ประหนึ่งอมตเทพผู้ตกจากสวรรค์—ความกรุณาก็ผุดขึ้นในใจข้าพเจ้าทันที

सर्वभोगैःwith all enjoyments/possessions
सर्वभोगैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सर्वे भोगाः); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; हेतु/साधन (instrumental: 'with/by means of')
परित्यक्तम्abandoned, renounced
परित्यक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि + त्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
स्वर्गच्युतम्fallen from heaven
स्वर्गच्युतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + च्युत (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (स्वर्गात् च्युतः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
इवlike, as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (particle of comparison)
अमरम्an immortal (god)
अमरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमेय (object of comparison)
दृष्टाwas seen / appeared
दृष्टा:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'seen' (agreeing with implied 'करुणा'); here used predicatively with आसीत्
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: 'but/indeed')
करुणाcompassion
करुणा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरुणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ (subject of आसीत्)
पूर्वम्earlier, previously
पूर्वम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: 'formerly/previously')
ममof me, my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध (genitive)
आसीत्was, arose
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
समितिञ्जयःvictor in battle
समितिञ्जयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमिति (प्रातिपदिक) + जय (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (समितौ जयः यस्य/समितिं जयति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधन/विशेष्य (apposition to 'you'/Rāma)

"Rama! You, who are victorious in winning enemies, have earlier on account of father's words, intent on following father's words, accepting Kaikeyi's words, went with Lakshmana and Sita, clad in bark clothes, giving up kingdom and all possessions, like heaven set out on foot and entered huge forest, living on roots and fruits of the forest. Seeing you, compassion arose in me."

R
Rama

FAQs

It presents Rāma as one who voluntarily abandons pleasures and royal comforts to uphold duty, showing that Dharma can demand personal sacrifice.

The compassion arises because Rāma’s renunciation is tied to keeping a truthful commitment to his father’s word; Satya is upheld even when it leads to hardship.