Shloka 5
भरद्वाजाश्रम-समागमः / Meeting Bharadvaja at the Hermitage
Homeward Blessings
त्वांपुराचीरवसनंप्रविशन्तंमहावनम् ।।6.127.5।।स्त्रीतृतीयंच्युतंराज्याद्धर्मकामं च केवलम् ।पदातिंत्यक्तसर्वस्वंपितुर्वचनकारिणम् ।।6.127.6।।सर्वभोगैःपरित्यक्तंस्वर्गच्युतमिवामरम् ।दृष्टातुकरुणापूर्वंममासीत्समितिञ्जयः ।।6.127.7।।कैकेयीवचनेयुक्तंवन्यमूलफलाशिनम् ।
tvāṃ purā cīra-vasanaṃ praviśantaṃ mahāvanam || 6.127.5 ||
strī-tṛtīyaṃ cyutaṃ rājyād dharma-kāmaṃ ca kevalam |
padātiṃ tyakta-sarvasvaṃ pitur vacana-kāriṇam || 6.127.6 ||
sarva-bhogaiḥ parityaktaṃ svarga-cyutam ivāmaram |
dṛṣṭā tu karuṇā-pūrvaṃ mamāsīd samitiñjayaḥ || 6.127.7 ||
kaikeyī-vacane yuktaṃ vanya-mūla-phalāśinam |
โอ้ผู้พิชิตในสมรภูมิ! กาลก่อนเมื่อข้าพเจ้าเห็นพระองค์นุ่งห่มเปลือกไม้ เสด็จเข้าสู่มหาวน พ้นจากราชสมบัติ เสด็จไปพร้อมพระชายาเป็นผู้ที่สาม มุ่งเพียงธรรมะ เสด็จด้วยพระบาท ทรงสละสิ้นทุกสิ่งเพื่อสนองพระดำรัสพระบิดา ละทิ้งความสุขสบายทั้งปวงประหนึ่งเทวะตกจากสวรรค์ และเสวยรากไม้ผลไม้ป่าตามถ้อยคำของไกเกยี—เมื่อนั้นเอง ความกรุณาก็เกิดขึ้นในใจข้าพเจ้าก่อนสิ่งอื่นใด
When Rama had spoken that way to the great sage, Bharadwaja was delighted and with a smiling look replied.
FAQs
Dharma and satya are upheld through fidelity to one’s pledged duty: Rāma accepts exile to honor his father’s word, showing that truthfulness and righteous obligation outweigh personal comfort and power.
Bharadvāja recalls Rāma’s earlier exile—his austere forest life under Kaikeyī’s demand—and contrasts it with the present return after victory, expressing the compassion that Rāma’s sacrifice inspired.
Rāma’s satya-vrata (commitment to truth and promises) and tyāga (renunciation), which elicit a sage’s compassion and admiration.