Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

सीताप्रत्याख्यानम् / Rama’s Post-Victory Address to Sītā

Public Opinion and Royal Duty

एषासिनिर्जिताभद्रेशत्रुंजित्वारणाजिरे ।पौरुषाद्यदनुष्ठेयंमयैतदुपपादितम् ।।6.118.2।।

rāvaṇāṅka-parikliṣṭāṃ dṛṣṭāṃ duṣṭena cakṣuṣā |

kathaṃ tvāṃ punar ādad yāṃ kulaṃ vyapadiśan mahat ||6.118.20||

เจ้าเคยถูกบีบคั้นในอ้อมกอดของราวณะ และถูกจ้องมองด้วยดวงตาอันชั่วร้าย; แล้วเราจะรับเจ้ากลับคืนได้อย่างไร ในเมื่อยังอ้างเกียรติแห่งวงศ์ตระกูลอันยิ่งใหญ่?

एषाthis (you)
एषा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
असिare
असि:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
निर्जिताconquered / vindicated
निर्जिता:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनि+जि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (एषा)
भद्रेO auspicious lady
भद्रे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
शत्रुम्enemy
शत्रुम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
रणाजिरेon the battlefield
रणाजिरे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण + अजिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रणस्य अजिरम्)
पौरुषात्by valor/effort
पौरुषात्:
हेतु (कारण/Hetu)
TypeNoun
Rootपौरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध (relative pronoun)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अनुष्ठेयम्to be done / worth doing
अनुष्ठेयम्:
विधेय (predicate)
TypeAdjective
Rootअनु+स्था (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तव्यता (to be done)
मयाby me
मया:
करण/कर्ता-साधन (Instrument/Agentive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
एतत्this
एतत्:
कर्म/विषय (Object/Topic)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (demonstrative)
उपपादितम्has been accomplished
उपपादितम्:
क्रिया-फल (Result state)
TypeVerb
Rootउप+पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (has been accomplished)

"O Auspicious Sita! You are won by destruction of the enemy in the battlefield. What was worth doing has been done with all my effort."

R
Rāma
S
Sītā
R
Rāvaṇa

FAQs

It shows dharma being argued through the lens of lineage-honor and perceived purity—revealing how royal ethics are entangled with societal notions of reputation.

Rāma cites Sītā’s captivity under Rāvaṇa and the gaze of the enemy as grounds for refusing immediate acceptance.

Guarding the credibility of the royal house (kula-yaśas) as Rāma understands it.