Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā

कृतकार्यंसमृद्धार्थंदृष्टवारामोविभीषणम् ।।।।प्रतिजग्राहतत्सर्वंतस्यैवप्रियकाम्यया ।

kṛtakāryaṃ samṛddhārthaṃ dṛṣṭvā rāmo vibhīṣaṇam |

pratijagrāha tat sarvaṃ tasyaiva priyakāmyayā ||6.115.22||

เมื่อพระรามทอดพระเนตรวิภีษณะ ผู้บรรลุภารกิจสำเร็จและตั้งมั่นในฐานะแล้ว ก็ทรงรับเครื่องบูชาทั้งหมดนั้นไว้ เพียงเพื่อให้เขาเกิดความปลื้มปีติ

ततःthen
ततः:
काल/क्रम (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय; thereafter
शैलोपमम्mountain-like
शैलोपमम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशैल-उपम (प्रातिपदिक; शैल + उपम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (हनूमन्तम् विशेषयति); तत्पुरुष (शैलेन उपमः)
वीरम्hero
वीरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (हनूमन्तम्)
प्राञ्जलिम्with joined palms
प्राञ्जलिम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (joined-palms posture)
प्रणतम्bowed down
प्रणतम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रणत (प्रातिपदिक; प्र-√नम् + क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
स्थितम्standing
स्थितम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थित (प्रातिपदिक; √स्था + क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd sg
इदम्this
इदम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (वचः विशेषयति)
वचःwords, speech
वचः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
रामःRama
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
हनूमन्तम्Hanumān
हनूमन्तम्:
सम्प्रदान/कर्म (Addressee/target)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
प्लवङ्गमम्the monkey (vanara)
प्लवङ्गमम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (हनूमन्तम् इत्यस्य समानाधिकरण)

Rama having accomplished the task, thoughtfully pleased did not desire for the offerings, accepted them to please Vibheeshana.

R
Rama
V
Vibhishana

FAQs

Dharma includes sensitivity to others’ intentions: Rama accepts the gifts not from need, but to honor Vibhishana’s devotion and preserve auspicious social bonds.

After victory, Vibhishana offers gifts; Rama receives them as a gracious act to affirm Vibhishana’s rightful place and goodwill.

Rama’s grace and restraint: he is not driven by gain, yet he upholds etiquette and affection by accepting for the giver’s happiness.