Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

विभीषणाभिषेकः (Vibhīṣaṇa’s Consecration) and Hanumān’s Commission to Sītā

सःतान् गृहीत्वादुर्धर्षोराघवायन्यवेदयत् ।।।।माङ्गल्यंमङ्गलंसर्वंलक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।

saḥ tān gṛhītvā durdharṣo rāghavāya nyavedayat |

māṅgalyaṃ maṅgalaṃ sarvaṃ lakṣmaṇāya ca vīryavān ||6.115.21||

ครั้นรับสิ่งเหล่านั้นแล้ว วิภีษณะผู้กล้าหาญและยากจะต้านทาน ได้น้อมถวายทั้งหมดแด่ราฆวะ (พระราม) และยังน้อมถวายเครื่องมงคลทั้งปวงแด่พระลักษมณ์ด้วย

कृतकार्यंone who has accomplished the task
कृतकार्यं:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-कार्य (प्रातिपदिक; कृत + कार्य)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (विभीषणम् विशेषयति); कर्मधारय (कृतं कार्यं यस्य)
समृद्धार्थंprosperous in aims/resources
समृद्धार्थं:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमृद्ध-अर्थ (प्रातिपदिक; समृद्ध + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (विभीषणम् विशेषयति); कर्मधारय (समृद्धः अर्थः यस्य)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); having seen
रामःRama
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
विभीषणम्Vibhīṣaṇa
विभीषणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविभीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
प्रतिजग्राहaccepted (in return)
प्रतिजग्राह:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√ग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd sg
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (सर्वम् विशेषयति)
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
एवindeed
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय; emphatic particle
प्रियकाम्ययाwith the wish to please (him)
प्रियकाम्यया:
हेतु/करण (Motive/means)
TypeNoun
Rootप्रिय-काम्य (प्रातिपदिक; प्रिय + काम्य)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular; तत्पुरुष (प्रियस्य काम्या = desire to please)

Valiant Vibheeshana, who is difficult to encounter, presented the benign offerings and auspicious ones received by him to Rama and Lakshmana.

V
Vibhishana
R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

Dharma is expressed as loyal service and rightful submission to a just protector—Vibhishana channels public goodwill toward Rama and Lakshmana, acknowledging their righteous victory.

The citizens’ offerings are received and formally presented by Vibhishana to Rama and Lakshmana in the aftermath of the war.

Vibhishana’s humility and devotion: he acts as a righteous intermediary, honoring Rama and ensuring proper, respectful protocol.