Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

रावणक्रोधः—रामस्य परुषवाक्यम्

Ravana’s Fury and Rama’s Harsh Admonition

ततोऽन्योन्यंसुसम्रब्धौतावुभौरामरावणौ ।शरान्धकारेसमरेनोपलक्ष्यतांतदा ।।।।

tato ’nyonyaṃ susamrabdhau tāv ubhau rāma-rāvaṇau | śarāndhakāre samare nopalakṣyetāṃ tadā ||

แล้วพระรามกับทศกัณฐ์ ทั้งสองผู้ฮึกเหิมยิ่ง ต่างระดมศรใส่กันและกัน จนในยามนั้นสนามรบมืดทึบด้วยม่านศร มองไม่เห็นกัน

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमवाचक
अन्योन्यम्each other
अन्योन्यम्:
Kriya-vishesana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (reciprocally)
सुसम्रब्धौhighly enraged/fully engaged
सुसम्रब्धौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु (पूर्वपद) + सम् + रभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; सर्वनाम
उभौboth
उभौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
रामरावणौRama and Ravana
रामरावणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + रावण (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (रामश्च रावणश्च); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
शरान्धकारेin the darkness (caused) by arrows
शरान्धकारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + अन्धकार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शरैः अन्धकारः/शरजन्यः अन्धकारः); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
not
:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
उपलक्ष्यताम्were not discerned/seen
उपलक्ष्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + लक्ष् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect) कर्मणि-प्रयोगः (Passive); प्रथम-पुरुषः, द्विवचनम्
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक

Then with both Rama and Ravana speedily releasing (hail of) arrows on one another, the battlefield was darkened by arrows, and they were not able to see each other.

R
Rāma
R
Rāvaṇa
B
battlefield (samara)
A
arrows (śara)

FAQs

Dharma warns against the blinding effects of rage and rivalry: when violence intensifies, discernment (viveka) and clear sight are lost—symbolized by ‘darkness’ created by arrows.

Rāma and Rāvaṇa exchange dense barrages of arrows; the battlefield becomes so filled that they cannot clearly see one another.

Martial endurance and intensity—yet the verse also implicitly cautions that unchecked escalation obscures judgment.