Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

पृथिवीमण्डलपरिज्ञानम्

Sugriva on Surveying the Earth’s Regions

उदयं तत्र पश्यामि पर्वतं धातुमण्डितम्।क्षीरोदं सागरं चैव नित्यमप्सरसालयम्।।।।

udayaṁ tatra paśyāmi parvataṁ dhātumaṇḍitam |

kṣīrodaṁ sāgaraṁ caiva nityam apsarasālayam ||

ที่นั่นข้าพเจ้าเห็นเขาอุทัย อร่ามด้วยแร่ธาตุนานา และยังเห็นเกษีโรทสมุทร—มหาสมุทรน้ำนม—อันเป็นที่พำนักซึ่งเหล่าอัปสราเสด็จมาเนืองนิตย์

उदयम्Udaya (mountain of sunrise)
उदयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; (उदय-पर्वतं इति प्रसिद्धिः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक (there)
पश्यामिI see/saw
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; उदयम्-समनाधिकरणम्
धातुमण्डितम्adorned with minerals
धातुमण्डितम्:
Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootधातु (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; पर्वतम्-विशेषणम्; ‘धातुभिः मण्डितम्’
क्षीरोदम्milky
क्षीरोदम्:
Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootक्षीर-उद (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सागरम्-विशेषणम्; ‘क्षीरस्य उदः’ (milky)
सागरम्ocean
सागरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय
एवalso/indeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक (indeed/also)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative)
अप्सरसालयम्abode of apsaras
अप्सरसालयम्:
Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सागरम्-विशेषणम्; ‘अप्सरसाम् आलयम्’

'O king! chased thus by Vali, I ran and turned back and ran again-fast.

K
Kṣīroda (Milk-Ocean)
A
Apsarases

FAQs

The ethical emphasis is on satya as accurate witnessing—Sugrīva reports what he personally observed while fleeing, strengthening credibility in counsel and alliance.

Sugrīva recounts the far-ranging course of his flight as Vālī chased him, describing landmarks he saw in the eastern direction.

Truthfulness and clarity in narration—reporting concrete details rather than exaggeration.