Shloka 9
सुतीक्ष्णाश्रमप्रस्थानम्
Departure from Sutikshna’s Hermitage
अविषह्यातपो यावत्सूर्यो नातिविराजते।अमार्गेणागतां लक्ष्मीं प्राप्येवान्वयवर्जितः।।3.8.8।।तावदिच्छामहे गन्तुमित्युक्त्वा चरणौ मुनेः।ववन्दे सहसौमित्रिस्सीतया सह राघवः।। 3.8.9।।
aviṣahyātapo yāvat sūryo nāti-virājate | amārgeṇāgatāṃ lakṣmīṃ prāpyeva anvaya-varjitaḥ || tāvad icchāmahe gantum ity uktvā caraṇau muneḥ | vavande saha saumitriḥ sītayā saha rāghavaḥ ||
พวกเราปรารถนาจะออกเดินทางก่อนที่สุริยะจะส่องร้อนจนยากทน—ดุจคนไร้เชื้อสายอันประเสริฐ ครั้นได้ลาภโดยทางอธรรมแล้วกลับรุ่งเรืองเกินควร. ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ราฆวะ (พระราม) พร้อมด้วยสีดาและเสามิตรี (พระลักษมณ์) กราบลงแทบพระบาทของมุนี
O revered Sutikshna! received by one so worship-worthy like you, we spent the night well. We (now)take leave of you. The sages are hastening us.
FAQs
Dharma warns against adharmic gain and the arrogance it breeds; true nobility is shown by humility and reverence, not by outward ‘shine’ produced by wrongful prosperity.
Rāma explains the practical need to depart before the day grows hot, then formally pays respect by bowing at Sutikṣṇa’s feet with Sītā and Lakṣmaṇa.
Humility and ethical discernment: Rāma uses a moral analogy to frame timing, and completes the leave-taking with respectful prostration.