Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

सुतीक्ष्णाश्रमप्रस्थानम्

Departure from Sutikshna’s Hermitage

अभ्यनुज्ञातुमिच्छामस्सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः।धर्मनित्यैस्तपोदान्तैर्विशिखैरिव पावकैः।।।।

abhyanujñātum icchāmas saha ebhir muni-puṅgavaiḥ | dharma-nityais tapo-dāntair viśikhair iva pāvakaiḥ ||

พวกเราปรารถนาจะขออนุญาตจากท่าน เพื่อออกเดินทางไปพร้อมกับเหล่ามุนีผู้ประเสริฐเหล่านี้—ผู้มั่นคงในธรรม สงบระงับด้วยตบะ—ดุจไฟที่ไร้เปลวให้เห็น

aviṣahya-ātapaḥunbearable heat
aviṣahya-ātapaḥ:
Karta (कर्ता) (of condition)
TypeNoun
Rootaviṣahya (कृदन्त-प्रातिपदिक; a- + √sah सह् + य) + ātapa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘aviṣahyaḥ ātapaḥ’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yāvatuntil, before
yāvat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्यय (conjunction of limit): ‘until/before’
sūryaḥthe sun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation)
ati-virājateshines excessively, blazes
ati-virājate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootati + √rāj (राज् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
amārgeṇaby an unlawful way
amārgeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootamārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental of means ‘by unlawful way’
āgatāmobtained, come (to one)
āgatām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootā + √gam (गम् धातु) -> āgata (कृदन्त; क्त)
Formकृदन्त (क्त; past participle): स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with ‘lakṣmīm’
lakṣmīmprosperity, fortune
lakṣmīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prāpyahaving obtained
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra + √āp (आप् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘having obtained’
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय (comparison/nuance): ‘as if/like’
anvaya-varjitaḥdevoid of lineage (i.e., base-born)
anvaya-varjitaḥ:
Karta (कर्ता) (in simile)
TypeAdjective
Rootanvaya (प्रातिपदिक) + varjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vṛj/varj वर्ज् + क्त)
Formतत्पुरुष-समास (‘anvayena varjitaḥ’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; general simile subject
tāvatuntil then, before that
tāvat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formअव्यय (correlative): ‘so long/that long; until then’
icchāmahewe wish
icchāmahe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√iṣ (इष् धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√gam (गम् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive): ‘to go’
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle): ‘thus’
uktvāhaving said
uktvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√vac (वच् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘having said’
caraṇau(two) feet
caraṇau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcaraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
muneḥof the sage
muneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
vavandebowed, paid homage
vavande:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vand (वन्द् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
sahawith
saha:
Sahakārī (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय: ‘with’; governs instrumental
saumitriḥSaumitri (Lakṣmaṇa)
saumitriḥ:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; in apposition/along with subject
sītayāwith Sītā
sītayā:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
sahatogether with
saha:
Sahakārī (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय: ‘with’
rāghavaḥRāghava (Rāma)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

And as per routine, sinless Sita, Rama and Lakshmana offered prayers to the fire and other gods of the forest which was the refuge of the ascetics. Seeing the rising Sun, they worshipped him, and approaching Sutikshna, said these soothing words:

R
Rama
S
Sutikshna

FAQs

Dharma includes deference to rightful authority and elders: even a capable prince seeks anujñā (permission/blessing) before acting in a sacred community.

Rāma asks Sutikṣṇa for consent to travel with a group of eminent sages to visit other hermitages.

Vinaya (humble discipline): Rāma frames his plan through respect and seeks approval, not mere assent.