HomeRamayanaAranya KandaSarga 8Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

सुतीक्ष्णाश्रमप्रस्थानम्

Departure from Sutikshna’s Hermitage

सप्राज्यफलमूलानि पुष्पितानि वनानि च।प्रशस्तमृगयूथानि शान्तपक्षिगणानि च।। 3.8.13।।फुल्लपङ्कजषण्डानि प्रसन्नसलिलानि च।कारण्डवविकीर्णानि तटाकानि सरांसि च।।3.8.14।।द्रक्ष्यसे दृष्टिरम्याणि गिरिप्रस्रवणानि च।रमणीयान्यरण्यानि मयूराभिरुतानि च।।3.8.15।।

phulla-paṅkaja-ṣaṇḍāni prasanna-salilāni ca |

kāraṇḍava-vikīrṇāni taṭākāni sarāṃsi ca ||

ท่านจะได้เห็นสระและทะเลสาบที่น้ำใสสะอาด มีหมู่ดอกบัวบานเต็มที่ และมีนกน้ำการัณฑวะกระจายอยู่ทั่วผืนน้ำ

गम्यताम्please go
गम्यताम्:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; आज्ञार्थे (let it be gone/please go)
वत्सO dear child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सौमित्रेO Saumitri (Lakshmana)
सौमित्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भवान्you (hon.)
भवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (honorific 2nd person), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also/even)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
गच्छतुmay (he/you) go
गच्छतु:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आज्ञार्थे (let him/you go)
आगन्तव्यम्must return/should come
आगन्तव्यम्:
Kriya (क्रिया; obligation predicate)
TypeVerb
Rootआ+गम् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-भावे (obligation for 'you')
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative) एकवचन (or षष्ठी singular in form; here dative sense with āgantavyam: 'for you')
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'after seeing'
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म; goal of coming)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

You will see the beautiful forestareas with abundant fruits and roots, flowers in full bloom, herds of animals, flocks of quiet birds tanks and lakes filled with clean waters and shining with fully blossomed lotuses, resounding with waterducks and peacocks and waterfalls coming down the hills. Thus you will enjoy a delightful sylvan sight.

S
Sūtīkṣṇa
R
Rama
T
Taṭāka (ponds)
K
Kāraṇḍava (water-ducks)

FAQs

It suggests purity and serenity as dharmic ideals mirrored in nature—clear waters and tranquil habitats around ascetic settlements.

Continuing his guidance, Sūtīkṣṇa paints a vivid picture of the waterscapes Rama will pass.

Sūtīkṣṇa’s nurturing mentorship—guiding Rama not only morally but also geographically and practically.