Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

दनु-शापकथा तथा सीताहरण-प्रश्नः

Danu’s Curse Narrative and Rama’s Inquiry about Sita

दीर्घमायुर्मया प्राप्तं किं मे शक्रः करिष्यति।।3.71.9।।इत्येवं बुद्धिमास्थाय रणे शक्रमधर्षयम्।

dīrgham āyur mayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati | ity evaṃ buddhim āsthāya raṇe śakram adharṣayam ||

ข้าพเจ้าคิดว่า “เราได้อายุยืนแล้ว ศักระ (พระอินทร์) จะทำอะไรเราได้เล่า” ครั้นยึดความคิดอันห้าวหาญนั้นไว้ ข้าพเจ้าจึงเข้ารุกรานพระอินทร์ในศึก

दीर्घम्long
दीर्घम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘आयुः’ इत्यस्य विशेषणम्
आयुःlife-span
आयुः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचनम्; कर्तृवाचक-तृतीया (agent)
प्राप्तम्attained
प्राप्तम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formभूतकालिक-कर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘attained’
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; प्रश्नवाचक (interrogative)
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/To me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative) एकवचनरूपम् (enclitic)
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
करिष्यतिwill do
करिष्यति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट्-लकारः (Future), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Nipata (निपात/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण-निपातः
एवम्in this way
एवम्:
Prakara-adhikarana (प्रकार-अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम्
बुद्धिम्thought/resolve
बुद्धिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
आस्थायhaving adopted
आस्थाय:
Kriya-hetu (क्रियाहेतु/Preceding action)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having adopted/assuming’
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी (Locative), एकवचनम्
शक्रम्Indra
शक्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
अधर्षयम्I attacked/assailed
अधर्षयम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअधर्षय् (धातु; causative/denominative from √धृष्)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Having been blessed with long life and thinking, what can Indra do to me?, I attackedhim.

I
Indra (Śakra)
K
Kabandha
B
battle (raṇa)

FAQs

Boons and power do not justify arrogance; dharma requires restraint and right judgment, and pride-driven aggression leads to ruin.

Kabandha describes the specific thought that led him to challenge Indra—confidence born of a boon—resulting in his disastrous confrontation.

Discernment (viveka) by contrast: the verse highlights the absence of wise judgment as the root of ethical failure.