Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

दनु-शापकथा तथा सीताहरण-प्रश्नः

Danu’s Curse Narrative and Rama’s Inquiry about Sita

अहं हि तपसोग्रेण पितामहमतोषयम्।।3.71.8।।दीर्घमायुस्स मे प्रादात्ततो मां विभ्रमोऽस्पृशत्।

ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmaham atoṣayam | dīrgham āyus sa me prādāt tato māṃ vibhramo 'spṛśat ||

เพราะด้วยตบะอันเคร่งครัดยิ่ง ข้าพเจ้าได้ทำให้ปิตามหะ (พระพรหม) พอพระทัย พระองค์ประทานอายุยืนแก่ข้าพเจ้า แต่แล้วภายหลัง ความหลงและความทะนงก็ครอบงำข้าพเจ้า

अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचनम्
हिindeed/for
हि:
Nipata (निपात/Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic/causal particle)
तपसाby penance
तपसा:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
उग्रेणintense
उग्रेण:
Karana (करण/Means)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्; ‘तपसा’ इत्यस्य विशेषणम्
पितामहम्Brahmā (the grandsire)
पितामहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
अतोषयम्I pleased
अतोषयम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootआ + तुष् (धातु; causative sense)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
दीर्घम्long
दीर्घम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘आयुः’ इत्यस्य विशेषणम्
आयुःlife-span
आयुः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
मेto me
मे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूपम् (Genitive/Dative sg enclitic); अत्र सम्प्रदानार्थे (to me)
प्रादात्gave
प्रादात्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + दा (धातु)
Formलिट्/लङ्-प्रयोगः; अत्र लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम्
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative), एकवचनम्
विभ्रमःdelusion/confusion
विभ्रमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
अस्पृशत्touched/overtook
अस्पृशत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

I pleased the creator Brahma with great penance. He blessed me with long life. Then this pride and confusion overtook me.

B
Brahmā (Pitāmaha)
K
Kabandha

FAQs

Spiritual attainment (tapas and boons) must be paired with humility; otherwise, gifts become fuel for adharma through delusion and pride.

Kabandha narrates that he gained a boon of long life from Brahmā after austerities, but then became overpowered by delusion.

Truthfulness and moral introspection: Kabandha openly admits his inner failing rather than blaming fate alone.