Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

दनु-शापकथा तथा सीताहरण-प्रश्नः

Danu’s Curse Narrative and Rama’s Inquiry about Sita

श्रिया विराजितं पुत्रं दनोस्त्वं विद्धि लक्ष्मण।।3.71.7।।इन्द्रकोपादिदं रूपं प्राप्तमेवं रणाजिरे।

śriyā virājitaṃ putraṃ danos tvaṃ viddhi lakṣmaṇa | indrakopād idaṃ rūpaṃ prāptam evaṃ raṇājire ||

โอ้ลักษมณะ จงรู้เถิดว่า ครั้งหนึ่งเราคือบุตรแห่งทนุ ผู้รุ่งเรืองด้วยศรี (สิริ) แต่ด้วยความพิโรธของพระอินทร์ในสนามรบ เราจึงได้รูปนี้มา

श्रियाby prosperity/splendour
श्रिया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
विराजितम्adorned/shining
विराजितम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootवि + राज् (धातु)
Formभूतकालिक-कर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘adorned/shining’ (qualifying ‘पुत्रम्’)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्
दनोःof Danu
दनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootदनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी (Genitive), एकवचनम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), एकवचनम्
विद्धिknow
विद्धि:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्
इन्द्र-कोपात्from Indra's wrath
इन्द्र-कोपात्:
Apadana (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) + कोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी (Ablative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘इन्द्रस्य कोपः’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘रूपम्’ इत्यस्य विशेषणम्
रूपम्form
रूपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
प्राप्तम्was obtained
प्राप्तम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formभूतकालिक-कर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘obtained’
एवम्thus/in this way
एवम्:
Prakara-adhikarana (प्रकार-अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम्
रणाजिरेon the battlefield
रणाजिरे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootरणाजिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (Locative), एकवचनम्

O Lakshmana! know that I was the prosperous son of demon Danu. By the wrath of Indra in the battlefeild I obtained this form.

L
Lakṣmaṇa
D
Danu
I
Indra (Śakra)
B
battlefield (raṇājira)

FAQs

Prosperity and status are unstable when one departs from restraint; power must be governed by dharma, otherwise one becomes vulnerable to downfall through the consequences of conflict and arrogance.

Kabandha explains his former identity and how he came to be deformed, recounting the cause—Indra’s wrath in battle.

Humility through self-disclosure: Kabandha acknowledges his fall, preparing Rāma and Lakṣmaṇa to understand the moral causality behind his condition.