Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

दनु-शापकथा तथा सीताहरण-प्रश्नः

Danu’s Curse Narrative and Rama’s Inquiry about Sita

स मया याच्यमानस्सन्नानयद्यमसादनम्।।3.71.11।।पितामहवचस्सत्यं तदस्त्विति ममाब्रवीत्।

sa mayā yācyamānaḥ sannānayad yamasādanam || 3.71.11 ||

pitāmahavacaḥ satyaṃ tad astv iti mamābravīt |

แม้ข้าจะวิงวอนขอร้อง แต่พระองค์ก็มิได้ส่งข้าไปยังยมโลก กลับตรัสแก่ข้าว่า "ขอให้วาจาของพระพรหมผู้สร้างจงเป็นจริงเถิด"

सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
मयाby me
मया:
Karana (करण/Agent in passive construction)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचनम्
याच्यमानःbeing begged
याच्यमानः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘being begged’
सन्being
सन्:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle) of √अस्, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘being’
not
:
Nishedha (निषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
आनयत्took/brought
आनयत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootआ + नी (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
यम-सादनम्the abode of Yama
यम-सादनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक) + सादन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘यमस्य सादनम्’ (abode of Yama)
पितामह-वचःBrahmā's word
पितामह-वचः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘पितामहस्य वचः’
सत्यम्true
सत्यम्:
Karma (कर्म/Object complement)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘वचः’)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘that’ (referring to the word/boon)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative/benedictive), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Nipata (निपात/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; उद्धरण-निपातः
ममto me
मम:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचनम्; अत्र ‘मम’ = ‘मम प्रति’ (to me) अर्थे
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Entreated, he did not send me to the abode of Yama ( lord of death) and said, 'Let the words of the creator be true' .

I
Indra (Shakra)
Y
Yama
P
Pitamaha (Brahma/Creator)
K
Kabandha
R
Rama

FAQs

Satya (truth) is binding: divine and moral order depend on keeping a pledged word. Even a powerful god defers to the Creator’s decree so that truth is not violated.

Kabandha explains that Indra refused to grant him immediate death, because a prior pronouncement by the Creator had to be fulfilled.

Commitment to satya and respect for rightful authority—Indra models restraint by honoring Brahmā’s word.