HomeRamayanaAranya KandaSarga 7Shloka 19
Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

सुतीक्ष्णाश्रमप्रवेशः

Entry into Sutikshna’s Hermitage

नान्यद्धोषं भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै।तच्छृत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः।।3.7.19।।उवाच वचनं धीरो विकृष्य सशरं धनुः।

nānyad doṣaṃ bhaved atra mṛgebhyo 'nyatra viddhi vai |

tac chrutvā vacanaṃ tasya maharṣer lakṣmaṇāgrajaḥ || 3.7.19 ||

uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya sa-śaraṃ dhanuḥ |

จงรู้เถิดว่า ณ ที่นี้ไม่มีโทษอื่นใด นอกจากสิ่งที่เกิดจากฝูงกวางเท่านั้น ครั้นได้สดับวาจาของมหาฤๅษีแล้ว พระรามผู้เป็นเชษฐาของพระลักษมณ์ผู้มั่นคง ได้ชักคันศรพร้อมศร แล้วตรัสด้วยความองอาจ

not
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अन्यत्anything else
अन्यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ‘other (thing)’
दोषम्fault/blemish
दोषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
भवेत्would be/should occur
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (here)
मृगेभ्यःfrom the animals
मृगेभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; पञ्चमी (ablative); बहुवचन
अन्यत्रotherwise/elsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formअव्यय; ‘elsewhere/otherwise’
विद्धिknow (you)
विद्धि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात; अव्यय; निश्चय/प्रमाणार्थक (indeed)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; (object of śrutvā)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√श्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): ‘having heard’
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसक-समर्थ; षष्ठी (genitive); एकवचन
महर्षेःof the great sage
महर्षेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; (of the great sage)
लक्ष्मणाग्रजःLakṣmaṇa's elder brother (Rāma)
लक्ष्मणाग्रजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मणाग्रज = लक्ष्मण + अग्रज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुष-समास (elder brother of Lakṣmaṇa)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वचनम्words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
धीरःsteadfast/heroic
धीरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (of lakṣmaṇāgrajaḥ)
विकृष्यhaving drawn
विकृष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि-√कृष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यपन्त अव्यय (gerund): ‘having drawn/pulled’
सशरम्with an arrow
सशरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसशर = स + शर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुष (with an arrow) विशेषण (of dhanuḥ)
धनुःbow
धनुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

When heroic Rama heard that there was no other problem from the wild animals except their frequent incursions, he lifted his bow with an arrow and said these words:

S
Sūtīkṣṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
D
dhanuḥ (bow)
Ś
śara (arrow)
M
mṛga (deer/animals)
Ā
āśrama (implied)

FAQs

Kṣatriya-dharma: when even a minor disturbance is identified, Rāma prepares to protect the hermitage—defense of ascetic life is a righteous royal duty.

Sūtīkṣṇa notes the only trouble at the hermitage; Rāma immediately readies his weapon, indicating readiness to remove obstacles to peace.

Prompt responsibility and steadiness (dhīratā): Rāma responds decisively to safeguard the vulnerable.