Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः

Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha

कृच्छ्रात् कृच्छ्रतरं प्राप्य दारुणं सत्यविक्रमः।।।।व्यसनं जीवितान्ताय प्राप्तमप्राप्य तां प्रियाम्।

kṛcchrāt kṛcchrataraṃ prāpya dāruṇaṃ satyavikramaḥ |

vyasanaṃ jīvitāntāya prāptam aprāpya tāṃ priyām ||

จากความลำบาก เรากลับตกสู่ความลำบากยิ่งกว่าเดิม โอ้ผู้ทรงวีรกรรมอันสัตย์จริง เมื่อยังมิได้พบผู้เป็นที่รัก เรากลับประสบเคราะห์ร้ายอันน่าสะพรึง ซึ่งอาจถึงคราวสิ้นชีวิต

कृच्छ्रात्from distress
कृच्छ्रात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘from hardship’
कृच्छ्रतरम्more severe
कृच्छ्रतरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक-विशेषण (Comparative), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् to (व्यसनम्) understood
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Kriya-hetu (क्रिया-हेतु/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive)
दारुणम्terrible
दारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् to व्यसनम्
सत्यविक्रमः(Rama) whose valor is true
सत्यविक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (truth as qualifier of valor), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; उपाधि (epithet)
व्यसनम्calamity
व्यसनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्यसन (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
जीवितान्तायfor the end of life
जीवितान्ताय:
Sampradana (सम्प्रदान/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootजीवित + अन्त (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘for (reaching) life’s end’
प्राप्तम्having come/obtained
प्राप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past passive participle), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; व्यसनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्—‘obtained/come upon’
अप्राप्यnot obtaining
अप्राप्य:
Kriya-hetu (क्रिया-हेतु/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootअ-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund) with negation; ‘not having obtained’
ताम्that (her)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to प्रियाम्
प्रियाम्beloved (woman)
प्रियाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

O Lakshmana, your valour is truth.We have gone through from one calamity to a greater one without finding the beloved Sita. Now we have landed into a terrible crisis which will put an end to our own life.

R
Rama
L
Lakshmana
S
Sita

FAQs

Truthful speech in crisis: dharma does not deny suffering; it names the reality of loss while continuing the righteous quest.

Rāma, still searching for Sītā, recognizes that the encounter with Kabandha adds a life-threatening calamity to their ongoing ordeal.

Satyatā (truthfulness) and steadfast courage—Rāma’s ‘true valor’ is shown in honest assessment coupled with resolve.