Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

क्रुद्धोऽब्रवीद्गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा।।।।तां हेमवर्णां हेमाभां सीतां दर्शय पर्वत।यावत्सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम्।।।।

kruddho ’bravīd giriṁ tatra siṁhaḥ kṣudramṛgaṁ yathā |

tāṁ hemavarṇāṁ hemābhāṁ sītāṁ darśaya parvata |

yāvat sānūni sarvāṇi na te vidhvaṁsayāmy aham ||

ด้วยพระพิโรธ พระรามตรัสต่อภูเขานั้นดุจราชสีห์ข่มสัตว์น้อยว่า “โอ้ภูผา จงแสดงนางสีดาผู้มีวรรณะดุจทองและรุ่งเรืองประหนึ่งทองให้เราเห็น มิฉะนั้นเราจักทำลายสันเขาและลาดเขาทั้งสิ้นของเจ้า”

क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सिंहः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
गिरिम्to the mountain
गिरिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
देश
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
सिंहःa lion
सिंहः:
कर्ता
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
क्षुद्रमृगम्a small animal
क्षुद्रमृगम्:
उपमान (standard of comparison)
TypeNoun
Rootक्षुद्र (प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (क्षुद्रः मृगः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यथाas, like
यथा:
उपमा (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
ताम्that
ताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सीताम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
हेमवर्णाम्golden-complexioned
हेमवर्णाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहेम (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (हेमस्य वर्णः यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सीताम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
हेमाभाम्having golden radiance
हेमाभाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootहेम (प्रातिपदिक) + आभा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (हेमस्य आभा यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सीताम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सीताम्Sita
सीताम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दर्शयshow
दर्शय:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + णिच् (causative)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)
पर्वतO mountain
पर्वत:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, संबोधन (8th), एकवचन
यावत्until, before
यावत्:
काल (time limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (limit/temporal particle: 'until/before')
सानूनिslopes, ridges
सानूनि:
कर्म
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
सर्वाणिall
सर्वाणि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; सानूनि इति विशेष्यस्य विशेषणम्
not
:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
विध्वंसयामिI will destroy / I destroy
विध्वंसयामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि + ध्वंस् (धातु) + णिच् (causative)
Formलट् (present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

Like a lion aiming at a petty animal, angry Rama said, O Mountain before I destroy all your slopes show me that golden-hued Sita with lustre like gold.

R
Rāma
S
Sītā

FAQs

The verse warns about anger’s ethical danger: even a righteous goal (recovering Sītā) can be clouded by wrath and threats; dharma requires self-mastery alongside justice.

In desperation after Sītā’s abduction, Rāma threatens the mountain, demanding it reveal Sītā.

Protective resolve—Rāma’s fierce commitment to rescue Sītā—though the scene also highlights the need to discipline anger.