Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

सीतावियोगे रामविलापः

Rāma’s Lament in Separation from Sītā

सुव्यक्तं राक्षसैस्सीता भक्षिता वा हृतापि वा।।3.62.8।।न हि सा विलपन्तं मामुपसम्प्रैति लक्ष्मण।

suvyaktaṃ rākṣasaiḥ sītā bhakṣitā vā hṛtā 'pi vā || 3.62.8 || na hi sā vilapantaṃ mām upasampraiti lakṣmaṇa |

โอ ลักษมณะ เป็นที่ประจักษ์ชัดแล้ว—สีตาไม่ถูกพวกรากษสกิน ก็ถูกลักพาไป เพราะเมื่อเราคร่ำครวญ นางก็ไม่มาหาเรา

सुव्यक्तम्surely/clearly
सुव्यक्तम्:
Sambandha (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसु-व्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; ‘clearly/surely’ (adverbial accusative)
राक्षसैःby demons
राक्षसैः:
Kartr (कर्ता/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; कर्तृ-करण-भावः (agent in passive sense)
सीताSītā
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
भक्षिताdevoured
भक्षिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘सीता’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (समुच्चय/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपातः (‘or’)
हृताabducted
हृता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘सीता’ इत्यस्य विशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (‘also/even’)
वाor
वा:
Sambandha (समुच्चय/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपातः
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपातः (‘indeed/for’)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
विलपन्तम्lamenting
विलपन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-लप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘माम्’ इत्यस्य विशेषणम्
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2), एकवचन
उपसम्प्रैतिcomes near/approaches
उपसम्प्रैति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-सम्-प्र-इ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
लक्ष्मणO Lakṣmaṇa
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

O my dear Sita, why are you joking when I am exhausted? Such fun cannot be relished now.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
R
Rākṣasas

FAQs

Dharma as responsibility to protect: Rāma confronts the possibility of grave harm to Sītā, implying the urgent duty to act decisively against wrongdoing.

Rāma concludes Sītā is not merely hiding; he suspects rākṣasas have harmed or abducted her and speaks to Lakṣmaṇa.

Urgency and truth-facing resolve—Rāma moves from denial to a realistic assessment to guide action.