Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

सीतावियोगे रामविलापः

Rāma’s Lament in Separation from Sītā

विशेषेणाश्रमस्थाने हासोऽयं न प्रशस्यते।अवगच्छामि ते शीलं परिहासप्रियं प्रिये।।3.62.7।।आगच्छ त्वं विशालाक्षि शून्योऽयमुटजस्तव।

viśeṣeṇāśrama-sthāne hāso 'yaṃ na praśasyate | avagacchāmi te śīlaṃ parihāsa-priyaṃ priye || 3.62.7 || āgaccha tvaṃ viśālākṣi śūnyo 'yam uṭajas tava |

โดยเฉพาะในอาศรม การหยอกล้อเช่นนี้ไม่เป็นที่สรรเสริญเลย เรารู้ดีถึงนิสัยของเจ้า ผู้เป็นที่รัก—เจ้าชอบการเล่นสนุก มาเถิด โอผู้มีดวงตากว้าง กระท่อมของเจ้านี้ว่างเปล่าอยู่

विशेषेणespecially
विशेषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; अव्ययीभावेन ‘विशेषेण’ = ‘especially’ (instrumental of manner)
आश्रमस्थानेin the hermitage-place
आश्रमस्थाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम-स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘आश्रमस्य स्थानम्’
हासःjest/laughter
हासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘हासः’ इत्यस्य विशेषणम्
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपातः
प्रशस्यतेis approved
प्रशस्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-शंस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे-प्रयोगः (‘is praised/approved’)
अवगच्छामिI understand
अवगच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-गम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तेyour/of you
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन
शीलम्nature/character
शीलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशील (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
परिहासप्रियम्fond of joking
परिहासप्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरिहास-प्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (उपपद-तत्पुरुषः) ‘परिहासः प्रियः यस्य’ (sense close to bahuvrīhi but form used adjectivally); ‘शीलम्’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रियेO dear
प्रिये:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
आगच्छcome
आगच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन
विशालाक्षिO large-eyed one
विशालाक्षि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविशाल-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः ‘विशालम् अक्षि यस्याः’
शून्यःempty
शून्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘उटजः’ इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘उटजः’ इत्यस्य विशेषणम्
उटजःcottage/hut
उटजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउटज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन

O gentle one ! you are wandering in the karnikara garden, laughing and making fun. Enough of this , that causes my pain.

R
Rāma
S
Sītā
Ā
Āśrama (hermitage)
U
Uṭaja (cottage)

FAQs

Maryādā (propriety) is central: the hermitage is a sacred space where conduct should match its sanctity; dharma includes honoring place and context.

Rāma notices the hut is empty and calls Sītā to return, marking a shift from playful assumption toward alarming realization.

Respect for sacred norms—Rāma upholds the decorum of āśrama-life even while distressed.