Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

सीतावियोगे रामविलापः

Rāma’s Lament in Separation from Sītā

सीतायाश्च विनाशोऽयं मम चामित्रकर्शन।विस्तरेण जनन्या मे विनिवेद्यस्त्वया भवेत्।।3.62.20।।

sītāyāś ca vināśo 'yaṃ mama cāmitra-karśana | vistareṇa jananyā me vinivedyas tvayā bhavet || 3.62.20 ||

โอ ลักษมณะ ผู้ข่มศัตรู—ความพินาศที่บังเกิดแก่สีตาและแก่เรา นี้พึงเจ้ากราบทูลแด่มารดาของเราโดยพิสดารครบถ้วน

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative: thus)
विलपतिwas lamenting
विलपति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
राघवेwhen/with Rama
राघवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन
सुदीनेin a very pitiable state
सुदीने:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-dīna (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सु + दीन), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; राघवे विशेषण
वनम्the forest
वनम्:
Karma (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उपगम्यhaving reached
उपगम्य:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive): "having reached"
तयाby/with her
तया:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (refers to Sita)
विनाwithout
विना:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formवियोगार्थक-अव्यय (without)
सुकेश्या(with) the beautiful-haired lady
सुकेश्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsu-keśī (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (सु केशाः यस्याः सा), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तया इत्यस्य विशेषण
भयविकलमुखःwhose face was disturbed by fear
भयविकलमुखः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + vikala (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भयेन विकलं मुखं यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; लक्ष्मणः विशेषण
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्योन्य-अव्यय (but/and then)
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअपि-कारक-अव्यय (also/even)
व्यथितमनाdistressed in mind
व्यथितमना:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyathita (कृदन्त, √व्यथ्) + manas (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (व्यथितं मनः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लक्ष्मणः विशेषण
भृशम्exceedingly
भृशम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb: exceedingly)
आतुरःagitated/afflicted
आतुरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

O Lakshmana! surely Sita is either devoured by demons or abducted. When I am weeping like this she is not coming to me.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
R
Rāma’s mother (Kaśalyā, implied)

FAQs

Satya and filial duty: even in catastrophe, truthful communication to elders is treated as a responsibility, not avoided out of fear or shame.

After realizing Sītā is lost, Rāma instructs Lakṣmaṇa to convey the calamity to his mother, anticipating consequences for the royal household.

Accountability—Rāma faces the need for transparent reporting and does not conceal misfortune from family obligations.