Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

अरण्यकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Maricha’s Mimic Cry and the Rama–Lakshmana–Sita Confrontation

विकृष्य चापं परिधाय सायकं सलीलबाणेन च ताडितो मया।मार्गीं तनुं त्यज्य स विक्लबस्वरो बभूव केयूरधरस्सराक्षसः।।।।

vikṛṣya cāpaṃ paridhāya sāyakaṃ salīla-bāṇena ca tāḍito mayā |

mārgīṃ tanuṃ tyajya sa viklaba-svaro babhūva keyūra-dharaḥ sa rākṣasaḥ ||

ข้าชักคันศรขึ้น วางลูกศร แล้วด้วยศรที่ปล่อยอย่างง่ายดายก็ยิงต้องเขา ครั้นละกายกวางเสียแล้ว ยักษ์ผู้สวมกำไลต้นแขนก็ปรากฏขึ้น ร้องครวญด้วยเสียงสั่นพร่าเจ็บปวด

vikṛṣyahaving drawn (back)
vikṛṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√kṛṣ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
cāpambow
cāpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcāpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
paridhāyahaving fitted/placed
paridhāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√dhā (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
sāyakamarrow
sāyakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
salīla-bāṇenawith an effortless arrow
salīla-bāṇena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsa-līla (अव्यय/उपपद) + bāṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (līlena saha/‘with ease’ as qualifier), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
tāḍitaḥstruck
tāḍitaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√tāḍ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग; with sa rākṣasaḥ
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
mārgīmdeer-like
mārgīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmārgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; qualifies tanum
tanumbody
tanum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
tyajyahaving abandoned
tyajya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
viklaba-svaraḥwith a faltering voice
viklaba-svaraḥ:
Karta (कर्ता/Predicative)
TypeAdjective
Rootviklaba (प्रातिपदिक) + svara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (viklabaḥ svaraḥ yasya), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
babhūvabecame
babhūva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
keyūra-dharaḥbracelet-wearer
keyūra-dharaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkeyūra (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (keyūraṃ dharati), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रthama), एकवचन
saḥthat
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; appositional
rākṣasaḥdemon
rākṣasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

I did not leave her on my own nor have I come here of my own accord. I came to you,provoked by her angry words.

R
Rama
L
Lakshmana
R
Rakshasa (Maricha implied)
B
Bow
A
Arrow

FAQs

Dharma upholds clarity over illusion: when deceit is unmasked, righteous force may be used to neutralize harm, especially to protect the innocent.

Rama describes shooting the ‘deer’; it sheds the disguise and reveals itself as a rākṣasa, wounded and crying out.

Skill and composure in action—Rama’s controlled, precise response in defense of dharma.