Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

सीताहरण

विलापः / The Lament at Jatāyu and the Abduction of Sītā

प्रधर्षितायां सीतायां बभूव सचराचरम्।जगत्सर्वममर्यादं तमसान्धेन संवृतम्।।।।न वाति मारुतस्तत्र निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः।

pradharṣitāyāṃ sītāyāṃ babhūva sacarācaram |

jagat sarvam amaryādaṃ tamasā andhena saṃvṛtam || 3.52.9 ||

na vāti mārutas tatra niṣprabho 'bhūd divākaraḥ |

เมื่อพระสีดาถูกล่วงละเมิด โลกทั้งปวง—ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว—ประหนึ่งหลุดพ้นจากขอบเขตแห่งธรรม ถูกความมืดทึบปกคลุม ลมไม่พัด และสุริยะก็หม่นมัวไร้รัศมี

क्रोशन्तीम्crying out
क्रोशन्तीम्:
कर्म (Karma; qualifying 'ताम्' understood)
TypeVerb
Rootक्रुश्/क्रोश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्तः (Present active participle, शतृ), स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मणि विशेषणम्
रामO Rama
राम:
सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचनम्
रामO Rama
राम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम्; पुनरुक्तिः
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative)
रामेणby Rama
रामेण:
करण/हेतु (Karaṇa/Agent-instrument; 'by/with Rama' in separation sense)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
रहिताम्deprived of / separated from
रहिताम्:
कर्म (Karma; qualifier)
TypeAdjective
Rootरहित (प्रातिपदिक; कृदन्त-निष्पन्न)
Formभूतकृदन्त-प्रायः (past participial adjective), स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; 'ताम्' इत्यस्य विशेषणम्
वनेin the forest
वने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
जीवितान्तायfor the end of life
जीवितान्ताय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (Sampradāna/Purpose)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (jīvitasyāntaḥ)
केशेषुin/by the hair
केशेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa; locus 'in/on the hair')
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्
जग्राहseized
जग्राह:
क्रिया (Action; takes object 'ताम्' implied)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
अन्तकसन्निभःlike Yama (death)
अन्तकसन्निभः:
कर्ता (Karta; qualifier of subject 'राक्षसाधिपः/रावणः')
TypeAdjective
Rootअन्तक (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमान-तत्पुरुषः (antaka-sadṛśaḥ)

While Sita was being assaulted, the earth with the animate and the inanimate crossed all limits of moral law and became enveloped in blinding darkness. The wind ceased to blow and the Sun, to shine.

S
Sītā
J
jagat (world)
M
māruta (wind)
D
divākara (sun)
M
maryādā (moral boundary/propriety)

FAQs

Dharma is aligned with cosmic order; grave adharma (assault on the innocent) is shown as shaking the moral fabric of the world, symbolized by darkness and the dimming sun.

At the moment of Sītā’s violation/abduction, nature itself reacts—darkness spreads, wind stills, and sunlight fades.

Sītā’s purity and protected status in dharma are implied: the universe responds to the injustice done to her, marking the act as profoundly unrighteous.