Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

रावणस्य परिव्राजकवेषेण सीतासमीपगमनम्

Ravana Approaches Sita Disguised as a Mendicant

विशालं जघनं पीनमूरू करिकरोपमौ।।।।एतावुपचितौ वृत्तौ संहतौ सम्प्रवल्गितौ।पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धौ तालफलोपमौ।।।।मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ।

viśālaṃ jaghanaṃ pīnam ūrū karikaropamau | etāv upacitau vṛttau saṃhatau sampravalgitau | pīnon natamukhau kāntau snigdhau tālaphalopamau | maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau ||

สะโพกของท่านกว้างและอิ่มเต็ม; ต้นขาแน่นแข็งดุจงวงช้าง. ส่วนถันทั้งสอง—เจริญเต็มที่ กลมงาม ชิดกัน หนักแน่น—งดงามและเนียนนุ่มดุจผลตาล ประดับด้วยรัตนมณีอันประเสริฐ ยิ่งเพิ่มพูนความงามของท่าน

विशालम्large
विशालम्:
कर्मविशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविशाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जघनम्-विशेषण
जघनम्hips/haunches
जघनम्:
कर्म (Karma/Object; described)
TypeNoun
Rootजघन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पीनम्full/stout
पीनम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootपीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; ऊरू-विशेषण
ऊरूtwo thighs
ऊरू:
कर्म (Karma/Object; described)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
करि-कर-उपमौlike an elephant's trunk
करि-कर-उपमौ:
कर्मविशेषण
TypeAdjective
Rootकरिन्/करि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; ऊरू-विशेषण; तत्पुरुषः: करिणः करः इव उपमौ (like an elephant's trunk/hand)
एतौthese two
एतौ:
कर्ता (Karta/Subject; nominal sentence)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संकेत (these two)
उपचितौwell-developed
उपचितौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootउप + √चि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण
वृत्तौround
वृत्तौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण
संहतौclose together
संहतौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootसम् + √हन्/√हृ? (धातु) → संहत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'pressed together/compact'
सम्प्रवल्गितौdrooping
सम्प्रवल्गितौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + √वल्ग् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'hanging/drooping (from weight)'
पीन-उन्नत-मुखौwith full, raised tips
पीन-उन्नत-मुखौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootपीन (प्रातिपदिक) + उन्नत (कृदन्त; उद्+√नम् क्त) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण; तत्पुरुषः: पीनं च उन्नतं च मुखं (nipple/front) यस्य
कान्तौlovely
कान्तौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण
स्निग्धौsmooth/shining
स्निग्धौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootस्निग्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण
ताल-फल-उपमौlike palm-fruits
ताल-फल-उपमौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootताल (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण; तत्पुरुषः: तालफलस्य उपमौ (like palm-fruits)
मणि-प्रवेक-आभरणौadorned with choice gems
मणि-प्रवेक-आभरणौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootमणि (प्रातिपदिक) + प्रवेक (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण; तत्पुरुषः: मणिप्रवेकैः आभरणम् (ornament) यस्य
रुचिरौbeautiful
रुचिरौ:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootरुचिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive/Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; 2nd person pronoun
पयोधरौtwo breasts
पयोधरौ:
कर्ता (Karta/Subject; nominal sentence)
TypeNoun
Rootपयोधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

Your big hips are stout and strong, Your smooth thighs are like the trunk of an elephant, your breasts adorned with gems, are round and robust like palm fruits and drooping with heaviness with projected stiff nipples, shining and delightful, adding beauty.

R
Rāvaṇa
S
Sītā (implied addressee)

FAQs

The verse illustrates adharma: lustful speech and objectifying praise used as a tool of coercion, especially under a false religious guise—opposed to self-control (dama) and truthful conduct (satya).

After approaching Sītā in disguise, Rāvaṇa attempts to entice her through flattering and sensual descriptions.

Sītā’s virtue is implied by contrast: modesty, fidelity, and steadfastness—she is being tested by speech that violates restraint and respect.