HomeRamayanaAranya KandaSarga 4Shloka 30
Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

विराधवधः

The Slaying (Burial) of Viradha

स्वयं विराधेन हि मृत्युरात्मनः प्रसह्य रामेण यथार्थमीप्सितः।निवेदितः काननचारिणा स्वयं न मे वधः शस्त्रकृतो भवेदिति।।।।

svayaṃ virādhena hi mṛtyur ātmanaḥ prasahya rāmeṇa yathārtham īpsitaḥ | niveditaḥ kānana-cāriṇā svayaṃ na me vadhaḥ śastra-kṛto bhaved iti ||

แท้จริงแล้ว วิราธะเอง—ผู้พเนจรในพงไพร—ได้กล่าวความจริงว่า พระรามทรงมุ่งหมายจะบันดาลความตายแก่ตนด้วยกำลัง แต่ว่า “การฆ่าข้าด้วยอาวุธย่อมไม่อาจเป็นไปได้”

स्वयम्himself
स्वयम्:
कर्ता (agent, emphatic: 'himself')
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—क्रियाविशेषणम् (adverb)
विराधेनby Virādha
विराधेन:
कर्ता (agent; 'by Virādha')
TypeNoun
Rootविराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (emphatic particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—निपातः (particle; emphasis/indeed)
मृत्युःdeath
मृत्युः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
आत्मनःof himself (of his own)
आत्मनः:
सम्बन्ध (genitive relation: 'of himself/of me')
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (genitive singular)
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootप्र + सह् (धातु) → प्रसह्य (क्त्वान्त/अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); अर्थः—बलात् (having forced/forcibly)
रामेणby Rāma
रामेण:
करण (instrument/agent in passive sense: 'by Rama')
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
यथार्थम्truly; as is proper
यथार्थम्:
क्रियाविशेषण (manner/qualification)
TypeIndeclinable
Rootयथा + अर्थ (प्रातिपदिक) → यथार्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रकारः—क्रियाविशेषणम् (adverb: 'truly/as is right')
ईप्सितःdesired; wished for
ईप्सितः:
विशेषण (qualifies 'मृत्युः')
TypeAdjective
Rootआप् (धातु) → ईप्सित (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (past passive participle used adjectivally)
निवेदितःwas declared/reported
निवेदितः:
क्रिया (passive predicate: 'was declared')
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु) → निवेदित (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे 'was reported/declared'
काननचारिणाby the forest-roamer
काननचारिणा:
कर्ता/करण (agent: 'by the forest-roamer')
TypeNoun
Rootकानन + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कानने चरति इति); पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
स्वयम्himself
स्वयम्:
कर्ता (agent, emphatic: 'himself')
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—क्रियाविशेषणम् (adverb; repetition for emphasis)
not
:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—निषेध-निपातः (negation particle)
मेmy; for me
मे:
सम्बन्ध (genitive: 'my/for me')
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (genitive singular enclitic)
वधःkilling; slaying
वधः:
कर्ता (subject of 'भवेत्': 'killing')
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nominative singular)
शस्त्रकृतःdone by weapons; weapon-made
शस्त्रकृतः:
विशेषण (qualifies 'वधः')
TypeAdjective
Rootशस्त्र + कृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शस्त्रेण कृतः); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nominative singular; agrees with 'वधः')
भवेत्would be; should be
भवेत्:
क्रिया (predicate: 'would be/should be')
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/उद्धरण (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः—उद्धरण-निपातः (quotative particle)

Lakshmana quickly broke the left and Rama the right shoulder of that dreadful demon.

V
Virādha
R
Rāma
F
forest (kānana)
W
weapons (śastra)

FAQs

Satya (truth) as guidance: correct action depends on knowing the truth of a situation; dharmic victory requires the appropriate means, not mere intent.

Virādha discloses that weapons cannot kill him, prompting Rāma to adopt another method (burying/entombing).

Commitment to truth and strategic wisdom—learning the real condition before completing the task.