Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अष्टत्रिंशः सर्गः — मारीचोपदेशः

Maricha’s Warning and the Memory of Rama’s Power

देवतानामपि भवान् समरेष्वभिपालकः।।3.38.9।।आसीत्तव कृतं कर्म त्रिलोके विदितं नृप।

devatānām api bhavān samareṣv abhipālakaḥ | āsīt tava kṛtaṁ karma triloke viditaṁ nṛpa || 3.38.9 ||

ข้าแต่กษัตริย์ พระองค์ทรงทำหน้าที่เป็นผู้คุ้มครองแม้กระทั่งเหล่าทวยเทพในสงคราม วีรกรรมของพระองค์เลื่องลือไปทั่วทั้งสามโลก

kāmamas you wish/indeed
kāmam:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootkāmam (अव्यय)
Formनिपात (concessive/emphatic): 'यथेष्टम्/कāmam'
astulet it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलोट्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
mahatgreat
mahat:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सैन्यम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
sainyamarmy
sainyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsainya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
tiṣṭhatulet it stay
tiṣṭhatu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formलोट्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
parantapaO scorcher of foes
parantapa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootparaṃ-tapa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'परान् तपति' (scorcher of foes); पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
bālaḥa boy
bālaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootbāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; एषः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (even)
eṣaḥthis one (Rāma)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
mahātejāḥof great splendor
mahātejāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā-tejas (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'महत्तेजाः'; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
samarthaḥcapable
samarthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsamartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
tasyaof him/that (demon)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
nigrahein subduing
nigrahe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnigraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; विषय/अधिकरण (in suppressing)
gamiṣyeI will go
gamiṣye:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलृट्-लकार (future); उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (gamiṣye)
rāmamRāma
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
ādāyahaving taken
ādāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā-dā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वकाल (having taken)
svastiwell-being/auspiciousness
svasti:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootsvasti (अव्यय)
Formमङ्गलवाचक-अव्यय (benedictive particle)
teto you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी, एकवचन (dative enclitic)
astulet it be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलोट्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
parantapaO scorcher of foes
parantapa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootparaṃ-tapa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन

'O king, you have protected even gods in wars and have been a guardian. Your deeds are very well-known in the three worlds.

D
devatāḥ (gods)
T
triloka (three worlds)

FAQs

Authority is justified by protection: a king’s dharma is guardianship, and renown should reinforce responsibility, not ego.

The sage acknowledges the king’s proven valor and protective service, even on behalf of the gods, as background to his counsel.

Protective leadership (rakṣaṇa) and earned reputation grounded in service.