Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

शूर्पणखाविरूपणम्

The Disfigurement of Śūrpaṇakhā

ततस्तु सा राक्षससङ्घसंवृतं खरं जनस्थानगतं विरूपिता।उपेत्य तं भ्रातरमुग्रदर्शनं पपात भूमौ गगनाद्यथाऽशनिः।।।।

tatas tu sā rākṣasasaṅghasaṃvṛtaṃ kharaṃ janasthānagataṃ virūpitā |

upetya taṃ bhrātaram ugradarśanaṃ papāta bhūmau gaganād yathāśaniḥ ||

ครั้นแล้วนางยักษิณีผู้ถูกทำให้เสียโฉม ก็เข้าไปหา “คระ” ผู้มีพักตร์ดุดัน พำนักอยู่ ณ ชนสถาน ท่ามกลางหมู่ยักษ์มากมาย แล้วทรุดล้มลงสู่พื้นดิน ประหนึ่งสายฟ้าฟาดจากนภา

tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya, adverb of sequence
tuand/but
tu:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपातः)
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
rākṣasasaṅghasaṅvṛtamsurrounded by a host of demons
rākṣasasaṅghasaṅvṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootrākṣasasaṅghasaṅvṛta (प्रातिपदिक) = rākṣasa + saṅgha + saṅvṛta
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; qualifying kharam; tatpuruṣa: 'rākṣasasaṅghena saṅvṛtaḥ' (surrounded by a troop of demons); saṅvṛta = PPP from √vṛ (वृ) with sam-
kharamKhara
kharam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkhara (खर प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; proper name
janasthānagatamdwelling in Jana-sthāna
janasthānagatam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootjanasthānagata (प्रातिपदिक) = janasthāna + gata
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; qualifying kharam; 'gone to/located in Jana-sthāna' (gata = PPP from √gam)
virūpitādisfigured
virūpitā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvirūpita (विरूपित प्रातिपदिक) < virūpaya
FormPast passive participle (क्त), Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate to sā
upetyahaving approached
upetya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rooti (इ धातु)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्), with upasarga upa-; 'having approached'
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; refers to kharam
bhrātarambrother
bhrātaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (भ्रातृ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
ugradarśanamfierce-looking
ugradarśanam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootugradarśana (उग्रदर्शन प्रातिपदिक) = ugra + darśana
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; qualifying bhrātaram/tam
papātafell
papāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpat (पत् धातु)
FormLiṭ lakāra (Perfect), Prathama puruṣa, Ekavacana
bhūmauon the ground
bhūmau:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootbhūmi (भूमि प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī (Loc/7th), Ekavacana
gaganātfrom the sky
gaganāt:
Apādāna (अपादानम्)
TypeNoun
Rootgagana (गगन प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka, Pañcamī (Abl/5th), Ekavacana
yathālike
yathā:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
FormSimile conjunction, indeclinable
aśaniḥa thunderbolt
aśaniḥ:
Upamāna (उपमानम्)
TypeNoun
Rootaśani (अशनि प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom/1st), Ekavacana

A disfigured demoness, she fell down like the thunderbolt from the sky on the ground while her fierce-looking brother Khara sat surrounded by demons at Janasthana.

Ś
Śūrpaṇakhā
K
Khara
J
Jana-sthāna
R
Rākṣasas (demon host)

FAQs

When adharma is protected by adharma, violence escalates: the verse sets up how unrighteous networks amplify conflict against the righteous.

Śūrpaṇakhā reaches Khara at Jana-sthāna, where he is surrounded by demons, and collapses dramatically before him.

A cautionary contrast: Khara’s demonic court represents power without dharma, foreshadowing retaliatory aggression.