Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

शूर्पणखाविरूपणम्

The Disfigurement of Śūrpaṇakhā

कृतदारोऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम।त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता।।।।

kṛtadāro 'smi bhavati bhāryeyam dayitā mama |

tvadvidhānāṃ tu nārīṇāṃ suduḥkhā sasapatnatā ||

“ท่านสตรี เรามีภรรยาแล้ว นี่คือภรรยาผู้เป็นที่รักของเรา สำหรับสตรีเช่นท่าน การเป็นภรรยาร่วมย่อมเป็นทุกข์ยิ่งนัก”

kṛtadāraḥmarried
kṛtadāraḥ:
Pradhāna-viśeṣaṇa (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootkṛta + dāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘कृताः दाराः यस्य’ (married)
asmiI am
asmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस्-धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
bhavatiO lady/Sir (polite)
bhavati:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhavat (भवत्-प्रातिपदिक, सर्वनामवत्)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; आदरार्थ सम्बोधन (polite address)
bhāryāwife
bhāryā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
iyamthis (woman)
iyam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
dayitābeloved
dayitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdayitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (bhāryā/iyam इत्यस्य)
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
tvadvidhānāmof women like you
tvadvidhānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottvad + vidhā (प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘त्वद्विधाः’ = ‘like you’; ‘of those like you’
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषबोधक अव्यय (but/indeed)
nārīṇāmof women
nārīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
suduḥkhāvery painful
suduḥkhā:
Pradhāna-viśeṣaṇa (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootsu + duḥkha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/उपसर्गपूर्वक विशेषण: ‘अतिदुःखदायिनी’
sasapatnatāhaving a co-wife (co-wife-hood)
sasapatnatā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsa + sapatnī + tā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक तद्धितान्त (-ता); ‘सपत्नी-सहितत्वम्’ = co-wife-hood

O lady I am married and here is my wife who is dear to me. To be a co-wife to some one is indeed painful for people like you.

R
Rāma
S
Sītā
Ś
Śūrpaṇakhā

FAQs

Dharma upholds marital fidelity and social order: Rāma states the truth of his married status and implies that disrupting an existing marriage brings suffering and conflict.

Śūrpaṇakhā propositions Rāma; he responds by affirming that he is married to Sītā and frames co-wife rivalry as painful.

Rāma’s satya and maryādā—truthful self-disclosure and commitment to his lawful spouse.