Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Genealogy of the Ancestors (Pitṛs) and the Procedure of Śrāddha

मरीचिगर्भनामानो लोके मार्तंडमंडले । पितरो यत्र तिष्ठंति हविष्मंतोंगिरः सुताः

marīcigarbhanāmāno loke mārtaṃḍamaṃḍale | pitaro yatra tiṣṭhaṃti haviṣmaṃtoṃgiraḥ sutāḥ

ในสุริยจักรวาล คือวงกลมแห่งมารตัณฑะ มีเหล่าปิตฤผู้เป็นที่รู้จักในโลกนามว่า “มรีจิครรภา” สถิตอยู่; ณ ที่นั้น หวิษมัน และบุตรทั้งหลายของอังคิรสพำนักอยู่

मरीचिगर्भनामानःthose named Marīcigarbha
मरीचिगर्भनामानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरीचि + गर्भ + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—मरीचिगर्भनामन् (मरीचिगर्भ-नामकाः)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
मार्तण्डमण्डलेin the solar orb
मार्तण्डमण्डले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्तण्ड + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—मार्तण्डमण्डल (मार्तण्डस्य मण्डले)
पितरःthe Pitṛs/ancestors
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; सम्बन्धबोधक-अव्ययम् (relative adverb ‘where’)
तिष्ठन्तिstand/abide
तिष्ठन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
हविष्मन्तःpossessing oblations
हविष्मन्तः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहविस् + मन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—हविष्मन्त (हविः अस्य अस्ति)
अङ्गिरःof Aṅgiras
अङ्गिरः:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive singular)
सुताःsons
सुताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Unknown (narratorial voice; verse is presented as descriptive within Sṛṣṭikhaṇḍa cosmological account)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: हविष्मंतोंगिरः = हविष्मन्तः + अङ्गिरः (विसर्ग-सन्धिः; लिप्यन्तरे ‘o’); तिष्ठंति = तिष्ठन्ति (अनुस्वार-लिप्यन्तरभेदः)

M
Mārtaṇḍa (Sun)
P
Pitṛs
M
Marīcigarbhā (class/name of Pitṛs)
H
Haviṣmān
A
Aṅgiras

FAQs

It refers to the solar orb or solar sphere—‘Mārtaṇḍa’ being a common Purāṇic epithet for the Sun—described here as a locus where a class of Pitṛs abides.

They are a named group/class of Pitṛs (ancestral deities) identified as dwelling in the Sun’s sphere, indicating a structured Purāṇic cosmology of Pitṛ-lokas and their placements.

By situating Pitṛs within the cosmic order, the text reinforces the importance of ancestral reverence (pitṛ-yajña/śrāddha) as part of dharma, linking human ritual duty with a larger sacred cosmography.