Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Brahmā’s Discourse to Mohinī

Harivāsara, Desire, and the Satya-Test of Rukmāṅgada

रुक्मांगदो महीपालो धर्मांगदपिता शुभे । नोपवासस्त्वया कार्यो जातु वै हरिवासरे ॥ ६३ ॥

rukmāṃgado mahīpālo dharmāṃgadapitā śubhe | nopavāsastvayā kāryo jātu vai harivāsare || 63 ||

โอ้ผู้เป็นมงคล พระเจ้ารุกมางคทะ ผู้เป็นบิดาแห่งธรรมางคทะ ตรัสว่า “ในวันหริวาสระ—วันศักดิ์สิทธิ์ของพระศรีหริ—ท่านอย่าถืออุโบสถอดอาหารเป็นอันขาด”

रुक्माङ्गदःRukmāṅgada
रुक्माङ्गदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुक्माङ्गद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; proper name; समास: रुक्म + अङ्गद (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘golden-armlet’)
महीपालःthe king
महीपालः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहीपाल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘earth-protector’
धर्माङ्गदपिताfather of Dharmāṅgada
धर्माङ्गदपिता:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्माङ्गदपिता (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समास: धर्माङ्गद + पिता (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘father of Dharmāṅgada’)
शुभेO auspicious one
शुभे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशुभा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; used as address
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-निपात)
उपवासःfasting
उपवासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउपवास (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
त्वयाby you
त्वया:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormInstrumental (3rd/तृतीया), Singular
कार्यःto be done / should be done
कार्यः:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु)
FormGerundive (तव्यत्/यत् sense; here -य), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with ‘उपवासः’
जातुever
जातु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक-अव्यय) meaning ‘ever/at any time’
वैindeed
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
FormParticle (निपात)
हरिवासरेon Hari’s day (Ekādaśī)
हरिवासरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहरिवासर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समास: हरि + वासर (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘day of Hari’)

King Rukmangada (as quoted within the Narada Purana narration)

Vrata: Harivāsara (often associated with Ekādaśī observance)

Rasa: {"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"A sharp prohibition is issued with commanding force, framed around ‘Hari’s day,’ intensifying tension between devotion and household/royal command."}

R
Rukmangada
D
Dharmangada
H
Hari (Vishnu)

FAQs

It frames Harivāsara (Viṣṇu’s sacred day, commonly Ekādaśī) as a decisive dharma-test in the Rukmāṅgada narrative, showing how vows and devotional observances become pivotal to one’s spiritual fate.

By centering the discussion on “Hari’s day,” the verse highlights Viṣṇu-bhakti expressed through vrata-discipline; devotion is treated not only as emotion but as faithful adherence to sacred time and vow.

It points to practical ritual-calendar discipline (kāla-niyama) used in vrata practice—knowing and observing Harivāsara/Ekādaśī correctly, which aligns with Jyotiṣa-style timekeeping in dharma observances.