Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

The Greatness of Haridvāra

Gaṅgādvāra-māhātmya

संप्राप्ता यज्ञसदनमृते शर्वं पिनाकिनम् । ततस्तु गच्छतां तेषां सप्रियाणां विमानिनाम् ॥ ९ ॥

saṃprāptā yajñasadanamṛte śarvaṃ pinākinam | tatastu gacchatāṃ teṣāṃ sapriyāṇāṃ vimāninām || 9 ||

พวกเขาไปถึงมณฑปพิธียัญ—เว้นแต่ศรวะ (ศิวะ) ผู้ทรงคันธนูปินากะ แล้วเหล่าผู้ขึ้นวิมานพร้อมคู่รักก็ออกเดินทางจากที่นั้น

संप्राप्ताःhaving arrived
संप्राप्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त (Kridanta), क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकाले (past passive participle), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन (Plural), पुल्लिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे सन्दर्भानुसार (agreeing with implied subject)
यज्ञ-सदनम्the sacrificial hall
यज्ञ-सदनम्:
Karma (कर्म/Object of motion)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + सदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (yajñasya sadanam)
ऋतेexcept, without
ऋते:
Sambandha (सम्बन्ध/Exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), उपसर्गार्थक-निपातः; अर्थः ‘विना/except’
शर्वम्Śarva (Śiva)
शर्वम्:
Apadana (अपादान/Exception with ऋते)
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular)
पिनाकिनम्the bearer of Pināka (Śiva)
पिनाकिनम्:
Apadana (अपादान/Exception with ऋते)
TypeNoun
Rootपिनाकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular); विशेषणरूपेण शर्वस्य
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/Temporal setting)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रयोगः; अर्थः ‘तस्मात्/thereupon, then’
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपातः (particle), विरोध/अन्वयार्थक
गच्छताम्of those going
गच्छताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त (Kridanta), शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural)
स-प्रियाणाम्together with (their) loved ones
स-प्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन-षष्ठी (Genitive plural/षष्ठी बहुवचन), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग सन्दर्भानुसार; अव्ययीभावः ‘सह प्रियैः/with (their) dear ones’ इत्यर्थे, समासान्त-विशेषणत्वेन
विमानिनाम्of those in aerial cars (vimānas)
विमानिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootविमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural)

Suta

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Ś
Śarva (Śiva)
P
Pinākin (Śiva)

FAQs

It highlights a sacred, ritual setting (the yajña-sadana) and marks a turning point in the narrative by noting Śiva’s distinct absence, implying a purposeful divine differentiation that shapes the ensuing event.

By naming Śiva through revered epithets (Śarva, Pinākin), the verse models smaraṇa (devotional remembrance) through divine names, a key bhakti practice even within tirtha and yajña narratives.

The verse is framed in yajña context, pointing to Kalpa (ritual procedure) and its setting (yajña-sadana), while the precise use of epithets reflects Nirukta-style understanding of names and meanings.