Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

The Greatness of Kāśī (Kāśī-māhātmya) and Avimukta’s Liberative Power

क्षेत्रेऽस्मिन्निवसंति ये सुकृतिनो भक्ता हरौ वा हरे पश्यंतोऽन्वहमादरेण शुचयः संतः समाः शंभुना । ते मर्त्यां भयदुःखपापरहिताः संशुद्धकर्मक्रिया भित्वा संभवबंधजालगहनं विंदंति मोक्षं परम् ॥ १७ ॥

kṣetre'sminnivasaṃti ye sukṛtino bhaktā harau vā hare paśyaṃto'nvahamādareṇa śucayaḥ saṃtaḥ samāḥ śaṃbhunā | te martyāṃ bhayaduḥkhapāparahitāḥ saṃśuddhakarmakriyā bhitvā saṃbhavabaṃdhajālagahanaṃ viṃdaṃti mokṣaṃ param || 17 ||

ผู้มีบุญผู้เป็นภักตะแห่งพระหริซึ่งพำนักในกษेत्रนี้—ผู้บริสุทธิ์และเป็นนักบุญ คอยเฝ้าดูพระศรีหริทุกวันด้วยความเคารพ (แม้พระศัมภูยังยกย่องว่าเสมอด้วยความศักดิ์สิทธิ์)—ย่อมพ้นจากความกลัว ความทุกข์ และบาปแม้ยังมีชีวิตอยู่ พิธีกรรมและความประพฤติย่อมบริสุทธิ์ และเมื่อทำลายพงหนาทึบแห่งบ่วงกรรมอันเกิดจากการเวียนเกิด ก็ถึงโมกษะอันสูงสุด।

क्षेत्रेin the sacred field
क्षेत्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location; deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
निवसन्तिlive, dwell
निवसन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
येwho
ये:
Karta (कर्ता/Subject of निवसन्ति)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
सुकृतिनःvirtuous, meritorious
सुकृतिनः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ये)
TypeAdjective
Rootसुकृतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
भक्ताःdevotees
भक्ताः:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootभक्त (कृदन्त; √भज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त ‘devoted’ used substantively
हरौin/unto Hari
हरौ:
Adhikarana (अधिकरण/Object of devotion)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunctive particle)
हरेin/unto Hari
हरे:
Adhikarana (अधिकरण/Object of devotion)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (वैकल्पिक-रूप; locative)
पश्यन्तःseeing, beholding
पश्यन्तः:
Karta (कर्ता/Agent-participle qualifying ये)
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अन्वहम्day after day, daily
अन्वहम्:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootअन्वहम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आदरेणwith reverence
आदरेण:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
शुचयःpure
शुचयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ये)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सन्तःgood, saintly
सन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त; √अस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वर्तमानकृदन्त ‘being, good’
समाःequanimous
समाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शम्भुनाwith Shambhu (Shiva)
शम्भुना:
Saha/Instrument (सह/करण; association)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject of विन्दन्ति)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Karta (कर्ता/Apposition to ते)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भय-दुःख-पाप-रहिताःfree from fear, sorrow, and sin
भय-दुःख-पाप-रहिताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ते मर्त्याः)
TypeAdjective
Rootभय + दुःख + पाप + रहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—भयदुःखपापैः रहिताः
संशुद्ध-कर्म-क्रियाःwhose ritual actions are purified
संशुद्ध-कर्म-क्रियाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंशुद्ध + कर्म + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—संशुद्धा कर्मक्रिया येषाम्
भित्वाhaving broken through
भित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
सम्भव-बन्ध-जाल-गहनम्the dense net of bonds of repeated becoming
सम्भव-बन्ध-जाल-गहनम्:
Karma (कर्म/Object of भित्वा)
TypeNoun
Rootसम्भव + बन्ध + जाल + गहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—सम्भवस्य बन्धजालस्य गहनम्
विन्दन्तिfind, attain
विन्दन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of मोक्षम्)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Narada (teaching within a Tirtha-Mahatmya discourse in Uttara-Bhaga)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

H
Hari (Vishnu)
S
Shambhu (Shiva)

FAQs

It teaches that living in a holy kṣetra with steady devotion and daily reverent darśana of Hari purifies one’s life, removes fear-sorrow-sin, and ultimately cuts through the bondage of repeated birth, culminating in supreme mokṣa.

Bhakti here is expressed as continuous, reverent daily beholding of Hari while maintaining purity and saintly conduct; this sustained devotion is presented as powerful enough to purify karma and break saṁsāric bondage.

The verse emphasizes karma-kriyā (disciplined ritual action and conduct) becoming saṁśuddha (purified) through devotion and kṣetra-vāsa; it points to correct practice and inner purity rather than technical Vedāṅga details like Vyākaraṇa or Jyotiṣa.