Shloka 32
Kāṣṭhīla-Upākhyāna: Rākṣasī, Spear-Śakti, and Kāśī as Śakti-kṣetra
ईशस्य कृत्यं द्विज दुर्विभाव्यं धर्मानुकूल्येन समास्थितस्य । व्यासः स्वयं वेदविभागकर्त्ता पाराशरिस्तत्त्वदृगिज्यमूर्तिः । कन्यात्वविध्वसकवीर्यजन्मा कानीनसंज्ञोऽनुजदारगामी ॥ ३२ ॥
īśasya kṛtyaṃ dvija durvibhāvyaṃ dharmānukūlyena samāsthitasya | vyāsaḥ svayaṃ vedavibhāgakarttā pārāśaristattvadṛgijyamūrtiḥ | kanyātvavidhvasakavīryajanmā kānīnasaṃjño'nujadāragāmī || 32 ||
โอ พราหมณ์เอ๋ย กิจและลีลาของพระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงดำรงอยู่ให้สอดคล้องกับธรรมะนั้น ยากยิ่งจะหยั่งถึง แม้พระวยาสะเอง ผู้จัดแบ่งพระเวท—โอรสแห่งปราศระ ผู้เห็นสัจธรรม เป็นมูรติแห่งการบูชา—ประสูติจากพลังที่ทำลายความเป็นพรหมจารี จึงมีนามว่า “กานีนะ” และต่อมาทรงเข้าไปหาภรรยาของน้องชายด้วย
Narada (narrative voice within Uttara-Bhaga context; dialogue tradition attributed to Narada’s instruction stream)
Vrata: none
Rasa: {"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_journey":"Begins in wonder at the Lord’s inscrutable governance aligned with dharma, then settles into sober reflection through the morally complex biography of Vyāsa."}
FAQs
It teaches that the Lord’s providence operates through dharma yet remains beyond ordinary human calculation, and it frames Vyāsa’s extraordinary life as an instrument of that divine order.
By presenting Vyāsa as an ‘embodiment of worship’ (ijyā-mūrti), the verse implies that true devotion expresses itself as dharma-aligned service—preserving revelation (Vedas) and guiding society through sacred knowledge.
The verse points to Veda-vibhāga (systematizing and arranging Vedic recensions), which connects to disciplined transmission supported by Vedāṅga tools such as Śikṣā (phonetics) and Vyākaraṇa (grammar) for accurate preservation.