Shloka 49

क्षीणदेहे हरिदिने कथं संयमयिष्यति । अन्नात्प्रभवति प्राणः प्राणाद्देहविचेष्टनम् ॥ ४९ ॥

kṣīṇadehe haridine kathaṃ saṃyamayiṣyati | annātprabhavati prāṇaḥ prāṇāddehaviceṣṭanam || 49 ||

เมื่อกายอ่อนแรง—โดยเฉพาะในวันศักดิ์สิทธิ์ของพระหริ—จะรักษาสำรวมได้อย่างไร? ปราณเกิดจากอาหาร และจากปราณจึงเกิดกำลังการเคลื่อนไหวของกาย

kṣīṇadehein a weakened body
kṣīṇadehe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣīṇa + deha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana (Singular); samāsa: kṣīṇa-deha = kṣīṇaḥ dehaḥ (descriptive)
haridineon Hari’s day (fast day)
haridine:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothari + dina (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Saptamī (Locative, 7th), Ekavacana (Singular); samāsa: hari-dina = hareḥ dinaṃ (Hari's day/fast-day)
kathamhow
katham:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormPraśna-avyaya (interrogative adverb)
saṃyamayiṣyatiwill restrain/control
saṃyamayiṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsaṃ-yam (धातु)
FormLuṭ/Periphrastic future (Future), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular); causative nuance possible in usage (saṃyamay-)
annātfrom food
annāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Pañcamī (Ablative, 5th), Ekavacana (Singular)
prabhavatiarises/originates
prabhavati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-bhū (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana (Singular)
prāṇaḥvital breath/life
prāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular)
prāṇātfrom prāṇa
prāṇāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Pañcamī (Ablative, 5th), Ekavacana (Singular)
dehaviceṣṭanambodily activity/movement
dehaviceṣṭanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeha + viceṣṭana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Prathamā (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular); samāsa: deha-viceṣṭana = dehasya viceṣṭanam

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

H
Hari
V
Vishnu

FAQs

It teaches that dharmic self-restraint (saṃyama) depends on a body supported by prāṇa, and prāṇa is sustained by appropriate food; devotion should be practiced with wise discipline, not self-harm.

By calling the observance a “Hari-dina,” it frames devotional practice as practical: one should keep the body fit enough to sustain japa, worship, vows, and good conduct—so bhakti is steady rather than weakened by extreme austerity.

It reflects applied Dharma-śāstra reasoning used in vrata-nirṇaya (rules of vows): regulating āhāra (diet) to preserve prāṇa and maintain saṃyama, a key practical principle in Narada Purana rituals.