Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

प्रातर्हरिदिनं लोकास्तिष्ठध्वं त्वेकभोजनाः । अक्षारलवणाः सर्वे हविष्यान्ननिषेविणः ॥ ३२ ॥

prātarharidinaṃ lokāstiṣṭhadhvaṃ tvekabhojanāḥ | akṣāralavaṇāḥ sarve haviṣyānnaniṣeviṇaḥ || 32 ||

ดูก่อนชนทั้งหลาย จงตื่นแต่เช้าทุกวัน และถือพรตฉันเพียงมื้อเดียว งดของด่างและเกลือทั้งปวง แล้วบริโภคแต่ “หวิษยะ” คืออาหารเรียบง่ายสำหรับยัญพิธีเท่านั้น

prātaḥin the morning
prātaḥ:
Kāla (कालः / Time)
TypeIndeclinable
Rootprātaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb ‘in the morning’
hari-dinam(for) the day of Hari
hari-dinam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरणम् / Temporal extent)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक) + dina (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; tatpuruṣa ‘day of Hari (Viṣṇu)’; adverbial accusative of time-span
lokāḥO people
lokāḥ:
Sambodhana (सम्बोधनम् / Vocative)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana/Prathamā, Bahuvacana; address to people
tiṣṭhadhvamstand/remain (observe)
tiṣṭhadhvam:
Kriyā (क्रिया / Verb)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative/लोट्), Ātmanepada, Madhyama-puruṣa (2nd), Bahuvacana
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle; emphasis/contrast
eka-bhojanāḥeating only once
eka-bhojanāḥ:
Karta-dharma (कर्तृधर्मः / Subject qualifier)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + bhojana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; tatpuruṣa ‘having one meal’ (qualifying lokāḥ)
a-kṣāra-lavaṇāḥwithout alkali and salt
a-kṣāra-lavaṇāḥ:
Karta-dharma (कर्तृधर्मः / Subject qualifier)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + kṣāra (प्रातिपदिक) + lavaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; dvandva ‘alkali and salt’ with negation: ‘without alkali and salt’
sarveall
sarve:
Karta-dharma (कर्तृधर्मः / Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; agrees with lokāḥ
haviṣya-anna-niṣeviṇaḥpartaking only of haviṣya food
haviṣya-anna-niṣeviṇaḥ:
Karta-dharma (कर्तृधर्मः / Subject qualifier)
TypeAdjective
Roothaviṣya (प्रातिपदik) + anna (प्रातिपदik) + niṣeviṇ (प्रातिपदik; from धातु sev with ni-)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; tatpuruṣa ‘those who partake of haviṣya-food’

Narada (as an instructive voice within the vrata/mahatmya narration of Uttara-Bhaga)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

H
Hari (Vishnu)

FAQs

It teaches that devotion to Hari is supported by disciplined daily conduct—rising early, regulating the senses through a one-meal vow, and maintaining dietary purity with simple haviṣya food.

Bhakti is presented as practical and embodied: honoring Hari “daily” through self-restraint and sattvic living, making the mind fit for remembrance, worship, and pilgrimage-based merit.

Ritual discipline (kalpa-oriented practice) is implied through the use of “haviṣyānna,” a standard vow/rite food category, along with vrata rules like ekabhojana and dietary restrictions used to preserve śauca (purity).