Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 139

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

गारुत्मतमयैः पत्रैर्निबिडैरुपशोभितम् । नवरत्नमयाकल्पैर्लंबमानैरलंकृतम् ॥ १३९ ॥

gārutmatamayaiḥ patrairnibiḍairupaśobhitam | navaratnamayākalpairlaṃbamānairalaṃkṛtam || 139 ||

ต้นไม้นั้นงดงามด้วยใบหนาทึบดุจมรกต และประดับด้วยเครื่องอลังการที่ห้อยระย้า อันรังสรรค์จากนพรัตน์

gārutmata-mayaiḥmade of gārutmata (emerald/garuḍa-gem)
gārutmata-mayaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootgārutmata (प्रातिपदिक; ‘of Garuḍa/emerald-like’) + maya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (as qualifying patraiḥ), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (gārutmatena mayāni)
patraiḥwith leaves
patraiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootpatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
nibiḍaiḥdense/thick
nibiḍaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootnibiḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (as qualifying patraiḥ), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
upaśobhitambeautifully adorned
upaśobhitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootupa√śubh (धातु) → upaśobhita (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; here agreeing with vaṭavṛkṣam (puṃ., acc. sg.)
nava-ratna-maya-ākalpaiḥwith ornaments made of nine gems
nava-ratna-maya-ākalpaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootnava (प्रातिपदिक) + ratna (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक) + ākalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (ākalpa), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (nava-ratnaiḥ mayaḥ ākalpaḥ)
lambamānaiḥhanging down
lambamānaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Root√lamb (धातु) → lambamāna (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/Present middle participle), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ākalpaiḥ सह विशेषणम्
alaṃkṛtamdecorated
alaṃkṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootalaṃ√kṛ (धातु) → alaṃkṛta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; vaṭavṛkṣam इति कर्मपदं विशेषयति

Narada (narrative description within the Narada–Sanatkumara dialogue context)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta (wonder)

Secondary Rasa: shanta (peace)

FAQs

The verse uses sacred aesthetic imagery—emerald-like foliage and navaratna ornaments—to convey auspiciousness (śubhatva) and the idea that what is connected to dharma and sacred settings is marked by beauty, order, and divine prosperity.

While it does not directly teach bhakti practices, it supports a bhakti-friendly worldview: divine spaces and offerings are envisioned as impeccably adorned, encouraging reverence (bhāva) and attentive worship through beauty and sanctity.

It mainly reflects alankāra-style descriptive precision rather than a specific Vedāṅga rule; indirectly, it aligns with ritual culture where knowledge of auspicious materials (ratna, ornaments) and proper adornment supports temple/worship aesthetics.