Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 175

The Description of the Worship of Rāma and Others

Rāmādi-pūjā-vidhāna

जातिरमरश्चिरं भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् । निद्राचन्द्रान्विता पश्चाद्भरताय हृदंतिमः ॥ १७५ ॥

jātiramaraściraṃ bhūtvā yāti viṣṇoḥ paraṃ padam | nidrācandrānvitā paścādbharatāya hṛdaṃtimaḥ || 175 ||

เมื่อดำรงภาวะดุจอมตะเป็นเวลายาวนาน ชีวะนั้นย่อมถึงพระปรมบทของพระวิษณุ ต่อจากนั้น เมื่อประกอบด้วย ‘นิทรา’ และ ‘จันทรา’ ก็เป็นที่พึ่งอันลึกสุดในดวงใจของภรต

जातिःbirth/state (as)
जातिः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अमरःan immortal; a god
अमरः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जातिः इत्यस्य विशेष्यभावे समनाधिकरण (apposition)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana (अधिकरण/काल)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय/नपुंसक प्रातिपदिक used adverbially)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (for a long time)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having become’
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
परम्supreme
परम्:
Karma (कर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं ‘पदम्’
पदम्abode/state
पदम्:
Karma (कर्म/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निद्रा-चन्द्र-अन्विताaccompanied by sleep and moon (unclear phrase)
निद्रा-चन्द्र-अन्विता:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeAdjective
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + अन्वित (इ धातु/अन्वि, क्त कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (निद्रा च चन्द्रः) + अन्विता (endowed/associated with)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana (अधिकरण/काल)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक/क्रमवाचक (afterwards)
भरतायto/for Bharata
भरताय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन
हृदन्तिमः(textually uncertain) ‘final/innermost of the heart’
हृदन्तिमः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeAdjective
Rootहृदन्तिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रूपपाठः संदिग्धः (IAST: hṛdaṃtimaḥ) — सम्भाव्यं ‘हृदन्तिमः/हृदयान्तिमः’ इत्यर्थः

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

V
Vishnu
C
Chandra
B
Bharata

FAQs

It presents a graded fruition: first a prolonged exalted (deva-like) state, and ultimately liberation—attainment of Viṣṇu’s supreme abode—indicating that the highest end is Viṣṇu-realization rather than mere heavenly merit.

By naming “Viṣṇoḥ paraṃ padam” as the final destination, the verse frames the culmination of spiritual practice as reaching Viṣṇu’s supreme state—an explicitly Vaiṣṇava goal consistent with bhakti-centered soteriology.

The mention of Candra (moon) can be read in a Vedāṅga-Jyotiṣa lens as symbolic of the mind and lunar principle often used in timing/ritual contexts, while “nidrā” suggests disciplined rest or yogic stillness supporting inner realization.