Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna

Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva

दध्यन्नपूर्णचषकं दोर्भ्यां संदधतं भजेत् । लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं घृतप्लुतैः ॥ ७ ॥

dadhyannapūrṇacaṣakaṃ dorbhyāṃ saṃdadhataṃ bhajet | lakṣatrayaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ghṛtaplutaiḥ || 7 ||

พึงบูชาด้วยการประคองถ้วยที่เต็มด้วยนมเปรี้ยวและข้าวสุกด้วยสองแขน แล้วสวดมนต์สามแสนจบ และถวายอาหุติหนึ่งในสิบของจำนวนนั้นด้วยเครื่องบูชาชุ่มเนยใส (ฆี)।

दधि-अन्न-पूर्ण-चषकम्a bowl filled with curd-rice
दधि-अन्न-पूर्ण-चषकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक) + चषक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (दधि-अन्नेन पूर्णः चषकः)
दोर्भ्याम्with (both) arms
दोर्भ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदोर्/दोर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (दोर्), तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन
सम्-दधतम्placing/holding (it) together
सम्-दधतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√धा (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद; द्वितीया-एकवचन-रूपेण वर्तमानकाले शतृ/वर्तमानकृदन्त-प्रयोगसदृशं (संदधतं = ‘placing/holding’ इति, कर्मविशेषणवत्)
भजेत्one should worship
भजेत्:
Vidhi/Kriya (विधि/क्रिया)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
लक्ष-त्रयम्three lakhs (300,000)
लक्ष-त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि लक्षाणि)
जपेत्should recite
जपेत्:
Vidhi/Kriya (विधि/क्रिया)
TypeVerb
Root√जप् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
मन्त्रम्the mantra
मन्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तत्-दशांशम्its tenth part
तत्-दशांशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दशांश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य दशांशः)
घृत-प्लुतैःwith ghee-soaked (offerings)
घृत-प्लुतैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootघृत (प्रातिपदिक) + प्लुत (कृदन्त; √प्लु/√प्लाव् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; तत्पुरुष (घृतेन प्लुतैः = घृतसिक्तैः)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It codifies a complete sādhanā sequence—upacāra (offering), japa (fixed repetition), and homa (confirming oblations)—showing that inner practice is sealed by disciplined ritual action.

Bhakti here is expressed as reverent, methodical worship: offering food with care, repeating the mantra with commitment, and concluding with ghee-offerings—devotion embodied through prescribed sacred acts.

It highlights ritual calculation and procedure—especially the rule of performing homa as one-tenth of the japa count (daśāṃśa), a standard prayoga principle used in mantra-sādhanā.