Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 5

Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola

Creation, Glory of Bhārata, and World Geography

पालनायास्य जगतो वामाङ्गाद्विष्णुमव्ययम् । तमादिदेवमजरं केचिदाहुः शिवाभिधम् । केचिद्विष्णुं सदा सत्यं ब्रह्माणं केचिदूचिरे ॥ ५ ॥

pālanāyāsya jagato vāmāṅgādviṣṇumavyayam | tamādidevamajaraṃ kecidāhuḥ śivābhidham | kecidviṣṇuṃ sadā satyaṃ brahmāṇaṃ kecidūcire || 5 ||

เพื่อคุ้มครองโลกนี้ จากเบื้องซ้ายทรงปรากฏวิษณุผู้ไม่เสื่อมสลาย พระอาทิเทพผู้ไม่ชรานั้น บางพวกเรียกด้วยนาม ‘ศิวะ’; บางพวกกล่าวว่าเป็น ‘วิษณุ’ ผู้จริงแท้เสมอ; และบางพวกก็เรียกว่า ‘พรหมา’

पालनायfor protection/maintenance
पालनाय:
प्रयोजन (Prayojana/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootपालन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजनार्थ दत्तिः
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
जगतःof the world
जगतः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वाम-अङ्गात्from the left limb
वाम-अङ्गात्:
अपादान (Apādāna/अपादान)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; कर्मधारय-समास (वामम् अङ्गम्)
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अव्ययम्imperishable
अव्ययम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
आदि-देवम्the primordial god
आदि-देवम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास (आदिः देवः)
अजरम्unaging
अजरम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
केचित्some (people)
केचित्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (‘some’)
आहुःsay
आहुः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
शिव-अभिधम्having the appellation ‘Śiva’
शिव-अभिधम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (शिव इति अभिधा यस्य)
केचित्some (others)
केचित्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; काल/नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (adverb)
सत्यम्true
सत्यम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
केचित्some (others)
केचित्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचिरेsaid/declared
ऊचिरे:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदी (ऊचिरे)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

V
Vishnu
S
Shiva
B
Brahma

FAQs

It asserts one primordial, ageless Supreme Reality that is described by different names—Śiva, Viṣṇu, or Brahmā—showing that sectarian labels point to the same ultimate Lord.

By affirming the one Lord behind multiple divine forms, it legitimizes focused devotion to one chosen form (such as Viṣṇu) while maintaining reverence for other names as expressions of the same Supreme.

Primarily nirukta-style interpretive insight: understanding divine epithets (Śiva/Viṣṇu/Brahmā) as functional names for one reality rather than mutually exclusive gods; no specific ritual or technical Vedāṅga procedure is taught in this verse.