Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 148

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

कृष्णापंचदशी माघे द्वापरादिरुदीरिता । कल्पादिः स्यात्कृष्णपक्षे नभस्यस्य त्रयोदशी ॥ १४८ ॥

kṛṣṇāpaṃcadaśī māghe dvāparādirudīritā | kalpādiḥ syātkṛṣṇapakṣe nabhasyasya trayodaśī || 148 ||

สอนไว้ว่า การเริ่มต้นแห่งทวาปรยุคอยู่ในวันปัญจทศีปักษ์มืด (อมาวาสยา) เดือนมาฆะ และการเริ่มต้นแห่งกัลปะอยู่ในวันตรโยทศีปักษ์มืด เดือนนภัสยะ (ภัทรปท)

कृष्णापञ्चदशीthe dark-fortnight fifteenth (tithi)
कृष्णापञ्चदशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्णा + पञ्चदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘कृष्णपक्षस्य पञ्चदशी’)
माघेin Māgha
माघे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; मासे
द्वापरDvāpara (yuga)
द्वापर:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (युगनाम), प्रथमा, एकवचन
आदिःbeginning
आदिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘beginning’
उदीरिताis declared
उदीरिता:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootउद्-ईरित (कृदन्त, √ईर् ‘to utter/declare’ with उद्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘declared/said’
कल्पKalpa
कल्प:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (here: Kalpa as a period)
आदिःbeginning
आदिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘beginning’
स्यात्is/should be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘may be/is’
कृष्णपक्षेin the dark fortnight
कृष्णपक्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्णपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (‘कृष्णः पक्षः’)
नभस्यस्यof Nabhasya (Bhādrapada)
नभस्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनभस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; मासस्य (Bhādrapada)
त्रयोदशीthe thirteenth (tithi)
त्रयोदशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तिथिनाम

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It links cosmic cycles (yuga and kalpa) to sacred lunar time (tithi and month), showing that dharmic life and contemplation of liberation are grounded in precise, sanctified time-reckoning.

By emphasizing holy calendrical moments, it supports disciplined observance—choosing auspicious tithis for worship and vows—so devotion becomes steady and aligned with sacred time.

Vedāṅga Jyotiṣa: the practical use of lunar months and tithis (Amāvāsyā, Trayodaśī; Māgha, Nabhasya/Bhādrapada) to mark ritual and cosmological commencements.