Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 54

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

मिथो रवींदूर्ज्ञार्की वा पश्यतः समगं रविः । वक्रो वांगविधू ओजे जज्ञौ युग्मौजसंस्थितौ ॥ ५४ ॥

mitho ravīṃdūrjñārkī vā paśyataḥ samagaṃ raviḥ | vakro vāṃgavidhū oje jajñau yugmaujasaṃsthitau || 54 ||

เมื่อพระอาทิตย์และพระจันทร์มองกันและกัน พระอาทิตย์จึงเข้าสู่ภาวะสมดุล แล้วในส่วนแบ่งโอชะ (คี่) พระจันทร์ผู้โคจรคดเคี้ยวได้อุบัติ และตั้งมั่นในระเบียบคู่-คี่นั้น

mithaḥmutually
mithaḥ:
null
TypeIndeclinable
Rootmithas (अव्यय)
FormAdverb
ravīndūSun and Moon
ravīndū:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootravīndu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
jñārkīMercury and Saturn
jñārkī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjñārki (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
or
:
null
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormConjunction
paśyataḥthey two see/aspect
paśyataḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormPresent Tense (Lat), 3rd Person, Dual
samagamgoing to even (sign)
samagam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamaga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
raviḥSun
raviḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootravi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
vakraḥMars
vakraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvakra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
aṅgavidhūLagna and Moon
aṅgavidhū:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅgavidhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual
ojein odd (sign)
oje:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootoja (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
jajñauone should know (lit. he knew)
jajñau:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
FormPerfect Tense (Lit), 3rd Person, Singular
yugmaujasaṃsthitausituated in even and odd
yugmaujasaṃsthitau:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyugmaujasaṃsthita (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Dual

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

R
Ravi (Sun)
I
Indu/Vidhū (Moon)

FAQs

It frames cosmic order (Sun–Moon relation and their regulated movement/divisions) as part of dharmic knowledge, implying that the universe operates through intelligible law—supporting a seeker’s trust in ṛta (cosmic order) while pursuing moksha.

Indirectly: by presenting the Sun and Moon as functioning in an ordered way, it encourages reverence for the Lord’s governance of creation; such contemplation becomes a support for bhakti—seeing divine intelligence behind cosmic rhythms.

Jyotiṣa (Vedāṅga of astronomy/astrology): terms like vakra (curved/oblique motion) and technical ordering such as oja/yugma hint at classificatory divisions used in astral calculations and calendrical understanding.