Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 76
Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
सनाद्यंता धातवश्च तथा वै नामधातवः । एवमानंत्यमुद्भाव्यं धातूनामिह नारद । संक्षेपोऽयं समुद्दिष्टो विस्तरस्तत्र तत्र च ॥ ७६ ॥
sanādyaṃtā dhātavaśca tathā vai nāmadhātavaḥ | evamānaṃtyamudbhāvyaṃ dhātūnāmiha nārada | saṃkṣepo'yaṃ samuddiṣṭo vistarastatra tatra ca || 76 ||
ธาตุที่ลงปัจจัยสานาทิ และธาตุที่เรียกว่า “นามธาตุ” ก็ถูกรวมไว้ดังนี้ โอ้ นารท ด้วยประการฉะนี้จึงชี้ให้เห็นความไพศาลดุจไร้ที่สุดของธาตุทั้งหลาย ณ ที่นี้; นี่เป็นบทสรุป ส่วนรายละเอียดมีแสดงไว้ตามที่ต่าง ๆ
Sanatkumara (in instruction to Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It frames Vedic grammar (Vyākaraṇa) as a disciplined śāstric map of language whose details are systematized across texts—showing that sacred knowledge is both vast and methodically teachable through proper summaries and authoritative expansions.
Indirectly: by emphasizing correct linguistic foundations (dhātu, pratyaya, nāmadhātu), it supports accurate recitation and understanding of mantras and scriptures—key supports for steady Vishnu-bhakti and scriptural listening (śravaṇa).
Vyākaraṇa: the classification of dhātus, including sanādi-derived forms and nāmadhātus, and the method of teaching—first a saṃkṣepa (summary), then vistaras (detailed treatment) in the proper grammatical contexts.