Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
अतनीञ्चातानीदतनिष्यत्क्रीणाति चिक्राय क्रेता क्रेष्यति क्रीणात्विति च । अक्रीणात्क्रीणात्क्रीणीयात्क्रीयादक्रैषीदक्रेष्यञ्चोरयति चोरयामास चोरयिता चोरयिष्यति चोरयतु ॥ ७८ ॥
atanīñcātānīdataniṣyatkrīṇāti cikrāya kretā kreṣyati krīṇātviti ca | akrīṇātkrīṇātkrīṇīyātkrīyādakraiṣīdakreṣyañcorayati corayāmāsa corayitā corayiṣyati corayatu || 78 ||
(ตัวอย่างรูปกริยา:) “เขาได้แผ่ขยาย”, “เขาแผ่แล้ววางไว้”, “เขาจะแผ่ขยาย”; เช่นเดียวกัน “เขาซื้อ”, “เขาได้ซื้อแล้ว”, “ผู้ซื้อ”, “เขาจะซื้อ”, “จงให้เขาซื้อ”. อีกทั้ง: “เขาไม่ได้ซื้อ”, “เขาซื้อ”, “เขาควรซื้อ”, “อาจถูกซื้อได้”, “เขาให้ผู้อื่นซื้อ”, “สิ่งที่พึงซื้อ”. เช่นเดียวกัน: “เขาลัก”, “เขาได้ลักแล้ว”, “โจร”, “เขาจะลัก”, “จงให้เขาลัก”.
Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/Vyakarana context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It highlights that Vedanga knowledge—especially Vyakarana (grammar)—supports Dharma and Moksha by preserving the precise form and meaning of sacred speech used in study, mantra, and teaching.
Indirectly: by stressing correct language-forms, it safeguards accurate recitation and transmission of Vishnu-related teachings and hymns, which strengthens disciplined bhakti practice.
Vyakarana: the verse lists sample verb-forms (present, past, future, imperative, optative, passive/gerundive, causative, and agent nouns) to demonstrate grammatical derivations used in Sanskrit learning.