Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

भरद्वाज उवाच । कथं जीवो विचरति नानायोनिषु संततम् । कथं मुक्तिश्च संसाराज्जायते तस्य मानद ॥ ७ ॥

bharadvāja uvāca | kathaṃ jīvo vicarati nānāyoniṣu saṃtatam | kathaṃ muktiśca saṃsārājjāyate tasya mānada || 7 ||

ภรทวาชะกล่าวว่า “ชีวะย่อมท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่องในกำเนิดนานาประการได้อย่างไร? และโอ้ท่านผู้ประทานเกียรติ โมกษะจากสังสาระย่อมบังเกิดแก่เขาได้อย่างไร?”

भरद्वाजःBharadvāja
भरद्वाजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्धः/प्रश्न-प्रकारः)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
जीवःthe soul
जीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विचरतिmoves about; wanders
विचरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु)
Formलट्-लकार (present indicative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
नाना-योनिषुin various wombs/births
नाना-योनिषु:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय) + योनि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: ‘नाना’ (various) + ‘योनिषु’; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
संततम्continually
संततम्:
Sambandha (सम्बन्धः/क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसंतत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् (adverbial accusative): नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘continually’
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्धः/प्रश्न-प्रकारः)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (कर्ता/विषयः)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
संसारात्from saṃsāra
संसारात्:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootसंसार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
जायतेarises; is born
जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (present indicative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him/it
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), एकवचन; सर्वनाम
मानदO giver of honor (respected one)
मानद:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन; ‘मानं ददाति’ इति बहुव्रीह्यर्थक-नाम (honorific epithet)

Bharadvaja

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

B
Bharadvaja
J
Jiva
S
Samsara
M
Mukti

FAQs

It frames the central Moksha-Dharma inquiry: why the jīva undergoes repeated births (saṃsāra) and what causes the rise of liberation (mukti), preparing the ground for the Purāṇa’s soteriological teaching.

This verse is an opening question rather than a method; it sets up the need for a liberating means. In Narada Purana’s Moksha context, that means is typically clarified as devotion to the Supreme (often Viṣṇu) along with right understanding and disciplined conduct.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it is a philosophical query focused on saṃsāra and mokṣa rather than ritual procedure or technical science.