HomeMarkandeya PuranaAdhy. 8Shloka 189
Previous Verse
Next Verse

Shloka 189

Adhyaya 8Harishchandra’s Trial: Truth, the Sale of Family, and Bondage to a Chandala

तात ! तातेति मधुरं ब्रुवाणं स्वयमागतम् ।

उपगुह्य वदिष्ये कं वत्स ! वत्सेति सौहृदात् ॥

tāta! tāteti madhuraṃ bruvāṇaṃ svayam āgatam | upaguhya vadiṣye kaṃ vatsa! vatseti sauhṛdāt ||

ผู้ที่เคยกล่าวด้วยถ้อยคำอ่อนหวานว่า “พ่อ! พ่อ!” แล้ววิ่งมาหาเอง—บัดนี้เราจะโอบกอดผู้ใดด้วยความรัก และเรียกว่า “ลูกเอ๋ย! ลูกเอ๋ย!” เล่า?

तातO father / dear one
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
तात“O father”
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन (इति-पूर्वक उक्ति)
इतिthus, saying
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
मधुरम्sweetly
मधुरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (ब्रुवाणम् इत्यस्य)
ब्रुवाणम्speaking, uttering
ब्रुवाणम्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/विशेष्य-रूपेण (आगतम् इत्यस्य विशेषणम्)
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
आगतम्come, arrived
आगतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (ब्रुवाणम् इत्यनेन सह)
उपगुह्यhaving embraced, having held close
उपगुह्य:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootउप + गुह् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
वदिष्येI will say
वदिष्ये:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
कम्whom?
कम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
वत्सO child, dear son
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
वत्स“O child”
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन (इति-पूर्वक उक्ति)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
सौहृदात्from affection, out of friendliness
सौहृदात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootसौहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेतौ (cause)
The King (direct speech)

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "shringara", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

MemoryAttachmentLossAffectionate address

FAQs

Grief is sharpened by memory: the sweetest moments become sources of pain. The ethical undercurrent is not cold detachment but the recognition that love must be rooted in something enduring, otherwise it becomes bondage.

Ākhyāna (narrative) with strong rasa; not a pancalakṣaṇa item itself but a teaching vehicle.

The repeated vocatives (‘tāta’, ‘vatsa’) show nāma-rūpa clinging (name-form fixation). Esoterically, it indicates how the mind perpetuates saṃsāra through repetition of identity-bound language.