HomeMarkandeya PuranaAdhy. 8Shloka 131
Previous Verse
Next Verse

Shloka 131

Adhyaya 8Harishchandra’s Trial: Truth, the Sale of Family, and Bondage to a Chandala

तत्रस्थश्चाप्यसौ राजा सोऽचिन्तयदिदं तदा ।

इतो निष्क्रान्तमात्रो हि दानधर्मं करोम्यहम् ॥

tatrasthaś cāpy asau rājā so 'cintayad idaṃ tadā / ito niṣkrānta-mātro hi dāna-dharmaṃ karomy aham

ที่นั่นด้วย กษัตริย์ผู้นั้นครุ่นคิดในเวลานั้นว่า “ทันทีที่เราออกจากที่นี่ เราจักประพฤติธรรมแห่งทาน (ทานธรรม) ”

तत्र-स्थःbeing there / stationed there
तत्र-स्थः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता-विशेषण), एकवचन; अव्ययीभावः—तत्र स्थितः
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), ‘also/even’
असौthat (person), he
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
अचिन्तयत्thought
अचिन्तयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
इतःfrom here
इतः:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb)
निष्क्रान्त-मात्रःhaving just come out
निष्क्रान्त-मात्रः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिष्+क्रम् (धातु) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता-विशेषण), एकवचन; ‘निष्क्रान्त’ = क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) प्रयुक्तः विशेषणवत्; समासः—निष्क्रान्तः एव मात्रः (अवधारणार्थ)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
दान-धर्मम्the duty/practice of giving (charity)
दान-धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—दानस्य धर्मः
करोमिI do / I shall perform
करोमि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
Narrative voice within Markandeya Purana (frame-speakers not identifiable from excerpt alone)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Repentance and resolveDāna (charity)Moral reorientation

FAQs

Suffering can ripen into ethical resolve. The verse highlights dāna as a primary corrective action—an outward practice meant to counter prior selfishness or harm.

Dharma-upadeśa embedded in Carita; not a cosmological marker.

The ‘moment of emergence’ suggests a rebirth not only of body but of intention (saṅkalpa), implying that inner vow is the seed of liberation from repeating patterns.