Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Adhyaya 72The Reconciliation Rite, Sarasvati Sacrifice, and the Birth of Uttama Manu (Auttama Manvantara Prelude)

मार्कण्डेय उवाच इष्टिं सारस्वतीं चक्रे तदर्थं स द्विजोत्तमः ।

सारस्वतानि सूक्तानि जजाप च समाहितः ॥

mārkaṇḍeya uvāca iṣṭiṃ sārasvatīṃ cakre tadarthaṃ sa dvijottamaḥ | sārasvatāni sūktāni jajāpa ca samāhitaḥ ||

เพื่อการนั้น พราหมณ์ผู้ประเสริฐได้ประกอบพิธีสarasvatī-iṣṭi และด้วยจิตแน่วแน่ได้สวดสรรเสริญพระนางสarasvatī

मार्कण्डेयःMarkandeya
मार्कण्डेयः:
कर्ता (Speaker/Subject)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
इष्टिम्the iṣṭi offering
इष्टिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootइष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
सारस्वतीम्Sarasvatī-related
सारस्वतीम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसारस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; इष्टिम् विशेषयति
चक्रेperformed
चक्रे:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
तदर्थम्for that purpose
तदर्थम्:
प्रयोजन (Purpose adverb)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; ‘for that purpose’ (adverbial)
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
द्विजोत्तमःthe best of brahmins
द्विजोत्तमः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—द्विजानाम् उत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)
सारस्वतानिSarasvatī-related
सारस्वतानि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सूक्तानि विशेषयति
सूक्तानिhymns
सूक्तानि:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootसूक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
जजापrecited
जजाप:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
समाहितःconcentrated, composed
समाहितः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + धा (धातु) + समाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘collected/concentrated’
Mārkaṇḍeya (narrator)
Sarasvatī
Sarasvatī as Vāk-Śakti (speech-power) invoked through sūkta and iṣṭi
Mantra efficacyRitual concentration (samādhāna)Restoration through sacred speech

FAQs

Right speech is restored by disciplined sacred speech: the healer employs mantra with mental steadiness, showing that intention and method must align.

Ācāra/ritual practice embedded in narrative; outside the five-fold cosmological-genealogical markers.

Reciting Sarasvatī-sūktas is a ‘speech curing speech’ motif: vāg becomes both instrument and goal, reflecting the self-luminous nature of śabda.