Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Adhyaya 7Harishchandra Tested by Vishvamitra: The Gift of the Kingdom and the Pandava Curse-Backstory

विश्वामित्र उवाच राजन् प्रतिगृहीतोऽयं यस्ते दत्तः प्रतिग्रहः ।

प्रयच्छ प्रथमं तावद् दक्षिणां राजसूयिकीम् ॥

viśvāmitra uvāca rājan pratigṛhīto 'yaṃ yas te dattaḥ pratigrahaḥ | prayaccha prathamaṃ tāvad dakṣiṇāṃ rājasūyikīm ||

วิศวามิตรกล่าวว่า—ข้าแต่พระราชา ทานที่พระองค์ถวายได้ถูกรับแล้ว ฉะนั้นก่อนอื่นจงถวายทักษิณาตามที่กำหนดสำหรับราชสูยะยัญพิธีเถิด।

viśvāmitraḥViśvāmitra
viśvāmitraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvāmitra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन)
pratigṛhītaḥhas been accepted
pratigṛhītaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√grah (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular; ‘accepted/received’
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
yaḥwhich; that which
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular; relative pronoun
teby you; of you
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
dattaḥgiven
dattaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular; ‘given’
pratigrahaḥgift-acceptance; the accepted gift
pratigrahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpratigraha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
prayacchagive; bestow
prayaccha:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yam (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन); Parasmaipada
prathamamfirst
prathamam:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprathama (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया)
tāvatfor the time being; then
tāvat:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
FormParticle/adverb (परिमाण/अवधि)
dakṣiṇāmfee; sacrificial gift
dakṣiṇām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
rājasūyikīmpertaining to the Rājasūya (sacrifice)
rājasūyikīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootrājasūyikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular; adjective qualifying dakṣiṇām
Viśvāmitra addressing a king (rājan) within a narrative episode

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Vedic ritual (yajña)Dharma of giving (dāna) and priestly acceptance (pratigraha)Royal consecration (Rājasūya)Ritual obligation and precedence (dakṣiṇā first)

FAQs

The verse stresses ritual and ethical order: once a gift is formally accepted, the giver is bound to complete the associated dharmic obligations—here, paying the prescribed dakṣiṇā of the Rājasūya. It underscores that dāna is not merely symbolic; it entails concrete duties and proper sequencing.

This verse aligns most closely with Vaṃśānucarita / narrative of royal-sacrificial conduct (accounts of kings and sages) rather than sarga/pratisarga/manvantara. It is a dharma-ritual instruction embedded in a historical-legendary frame.

Esoterically, “dakṣiṇā first” can symbolize that right valuation and rightful offering must precede attainment of sovereignty: kingship (Rājasūya) is legitimized only when power is subordinated to dharma—represented by honoring the sacred economy of giving and reciprocity between ruler and ṛtvij.