Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Adhyaya 59Cosmic Geography and Yuga-Order: Bhadrashva, Ketumala, and the Northern Kuru Region

कौरञ्जः पर्णशालाग्रः पञ्चैते तु कुलाचलाः ।

तेषां प्रसूतिरन्ये ये बहवः क्षुद्रपर्वताः ॥

kaurañjaḥ parṇaśālāgraḥ pañcaite tu kulācalāḥ / teṣāṃ prasūtir anye ye bahavaḥ kṣudraparvatāḥ

เขาเการัญชะและเขาปรรณศาลาคระ—เมื่อรวมกับภูเขาที่กล่าวก่อนหน้าแล้ว เป็นกุลาจละหลักห้าประการ จากภูเขาเหล่านี้บังเกิดภูเขาน้อยใหญ่อีกมากมาย

कौरञ्जःKaurañja (a mountain)
कौरञ्जः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकौरञ्ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; proper name
पर्णशालाग्रःParṇaśālāgra (a mountain)
पर्णशालाग्रः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootपर्णशाला (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'peak of the leaf-hut/leafy pavilion')
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचनार्थे; numeral used with एते
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; demonstrative pronoun
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
कुलाचलाःprincipal mountains (kulācala-s)
कुलाचलाः:
सम्प्रज्ञात-कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootकुलाचल (प्रातिपदिक; कुल + अचल)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (proper class-name)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
प्रसूतिःoffspring/origin
प्रसूतिः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्रसूतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
येwho/which
ये:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; relative pronoun
बहवःmany
बहवः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; adjective qualifying पर्वताः
क्षुद्रपर्वताःminor mountains
क्षुद्रपर्वताः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootक्षुद्र (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; कर्मधारय-समास ('small mountains')
Narrator to interlocutor

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmologySacred geographyMountain taxonomy (kulācala)

FAQs

The hierarchy of mountains mirrors Purāṇic ideas of lineage and derivation: major supports generate secondary forms—an analog to how primary principles yield many particulars.

Cosmographical detailing functions as a supporting layer for 'Sarga/Pratisarga' (world-structure) rather than direct 'Vaṃśa' genealogy.

‘Kulācalas’ can be read as archetypal stabilizers (inner ‘supports’ of practice); ‘kṣudra’ hills represent the proliferating sub-structures of experience arising from core foundations.